10 wskazówek, jak wypracować zdrowe nawyki żywieniowe u dzieci

Przygotowywanie zdrowych, zbilansowanych posiłków dla małych dzieci jest nie lada wyzwaniem dla rodziców. Jeszcze większym wyzwaniem jest wdrożenie malca do zdrowego stylu jedzenia. Można znaleźć w różnych publikacjach całą masę porad, opinii, zaleceń i gotowych przepisów, jak karmić małe dziecko i jak układać jego dietę. Pamiętaj, dieta perfekcyjna nie istnieje. Najlepszą z możliwych trzeba odkryć dla własnego dziecka samodzielnie, ewentualnie przy wsparciu dietetyka. Wszystko spoczywa w rękach rodziców i są w tym niezastąpieni. Babcie, ciocie, nianie i wszyscy inni powinny bezwzględnie dostosować się do decyzji rodziców w kwestii żywienia ich dziecka. Warto omówić takie sprawy zanim maluszek pojawi się w rodzinie.

Przedstawię 10 wskazówek jak wypracować zdrowe nawyki żywieniowe u dzieci.

1. Skoncentruj się na zbilansowanej diecie każdego dnia.

W posiłkach dziecka powinny znaleźć się składniki ze wszystkich grup produktów spożywczych. Skrobia pochodzić może z pieczywa, ryżu, kasz, makaronów, ziemniaków. Białko organizm dziecka pozyskuje z mleka, sera, jogurtów, soi. Powinny pojawić się produkty bogate w żelazo, takie jak orzechy, fasola, jaja, mięso i ryby. W posiłkach każdego dnia muszą być różne owoce i warzywa.

2. Wypracuj regularność posiłków i przekąsek.

Wprowadzenie stałych pór jedzenia pomaga rozwijać się świadomość głodu i sytości. Dziecko będzie uczyło się rozpoznawać sygnały płynące z jego ciała. Regularne jedzenie sprzyja utrzymywaniu energii przez maluszka oraz prawidłowemu odżywieniu i wzrostowi ciała.

3. Od początku ogranicz jedzenie, które ma w sobie dużo cukru, soli i tłuszczu.

Ogranicz do minimum słodycze, solone chrupki, słodzone napoje. Nie mogą one stać się codzienną przekąską, ponieważ wyprą wartościowe produkty z menu dziecka ze szkodą dla jego zdrowia. Mogą pojawić się jedynie okazjonalnie i bardzo rzadko.

4. Kontroluj czy Twoje dziecko jest odpowiednio nawodnione.

Dzieci są najczęściej bardzo aktywne i wtedy tracą dużo wody z organizmu, a także zapominają się napić. Wyrabiaj nawyk systematycznego picia między posiłkami. Zadbaj, żeby woda była w zasięgu ręki dziecka. Jeśli trzeba, przypominaj o konieczności picia.

5. Nie stosu presji i przymusu jedzenia.

Jeśli dziecko uparcie nie chce zjeść posiłku, nie nalegaj, powróćcie do przyjemnych zabaw i skorzystaj z nadarzającej się chwili, żeby wrócić do jedzenia. Naciski wywołają efekt odwrotny od zamierzonego. Posiłek zacznie dziecku koszarzyć się z przykrościami.

6. Dawaj przykład.

Zasad zdrowego odżywiania dziecko uczy się obserwują Ciebie. Daj przykład co, jak i kiedy należy jeść. W ten sposób szybciej osiągniesz efekty edukacyjne, niż przez słowne instruowanie dziecka jak ma się odżywiać.

7. Pamiętaj o witaminach.

Małe dzieci powinny dodatkowo przyjmować witaminami i mikroelementami. Dawki są zmienne i zależą od pory roku, rozwoju dziecka, wieku, stanu zdrowia. Najrozsądniej jest taką suplementację prowadzić pod kontrolą lekarza.

8. Włącz do codziennego menu zdrowe przekąski.

Czasem dzieci zapominają o jedzeniu. Zbyt długie przerwy między posiłkami nie są dobre dla utrzymania energii i odżywienia małego organizmu. Podawaj dziecku regularnie między głównymi posiłkami przekąski z warzyw, owoców, nasion, orzechów, jogurtów czy sera.

9. Unikaj przy dziecku negatywnych rozmów o jedzeniu, diecie, wyglądzie ciała.

To, w jaki sposób dorośli rozmawiają o jedzeniu, o dietach, o swoich kształtach, ma ogromny wpływ na to jak dzieci czują się ze swoim ciałem. Ten wpływ będzie oddziaływał również w wieku dorastania. Rozmawiaj z dzieckiem, dlaczego ludzie różnią się między sobą, kształtem, rozmiarem, sposobem odżywiania. Starsze zachęcaj do poznawania wiedzy o ludzkim ciele z wartościowych książek i programów. To wszystko pomoże mu akceptować swoje ciało i czuć się bardziej pewnym siebie.

10. Baw się ze swoim dzieckiem przy okazji jedzenia.

Staraj się, żeby jedzenie było fajnym, razem spędzonym czasem, żeby kojarzyło się z zabawą. Organizujcie sobie pikniki w domu lub poza domem, razem gotujcie, dekorujcie potrawy, bawcie się w role – kucharz, kelner itp. Wymyślajcie nowe potrawy ze zdrowych produktów.

źródło:

  • Klaudia Piotrowska Madej, Agnieszka Żychowicz, Smart Hand Model, Gdańsk 2017
  • ABC, Spring issue, March-July 2019, issue 48

5 powodów, dla których warto gotować z dzieckiem

 Trening koncentracji uwagi

Gotowanie dla dziecka, to eksperymenty, które dzieją się na jego oczach. Zmieniają się kolory, wygląd, pojawiają się nowe zapachy. Jest to bardzo wciągające. Dziecko jest w stanie wydłużyć swoją uwagę, by być świadkiem zdarzeń, które rozgrywają się w kuchni. Trzeba stworzyć warunki, żeby dziecko miało poczucie, że jest w środku tych wydarzeń. Niech miesza, dolewa, dosypuje, oddziela żółtko od białka, uruchamia urządzenia kuchenne. Wszystko oczywiście pod czujną kontrolą dorosłego. Ważne jest, żeby ta kontrola zapewniała bezpieczeństwo, a nie ograniczała samodzielności. Korzystanie z przepisów kulinarnych jest jednym ze sposobów ćwiczenia koncentracji uwagi. Czytając przepis, lub słuchając go, dziecko wykonuje czynności według podanej instrukcji. Musi się skupić na uzyskanych informacjach, żeby zastosować je, by osiągnąć cel, jakim jest konkretne danie.

Stymulacja sensoryczna

Od samego urodzenia, a nawet wcześniej, dziecko może uczestniczyć w przygotowywaniu posiłków. Gotowanie to bogactwo zapachów i feeria kolorów. Małe dziecko odbierając wrażenia węchowe, otrzymuje stymulację sensoryczną. Pobudzone receptory węchowe przesyłają impuls w głąb mózgu, do miejsc, które odpowiadają za reakcje ruchowe, wrażenia smakowe, emocje i pamięć. Jak wielkie znaczenie dla prawidłowego rozwoju ma stymulacja węchowa, możecie przeczytać w mojej publikacji z 13 września 2018 roku „Świat zapachów jest ważny dla dorosłych i jeszcze ważniejszy dla dzieci”. Kolory dań, a wcześniej produktów, w szczególności owoców i warzyw, to również dobra dawka wrażeń wzrokowych. Doskonałą stymulacja wrażeń dotykowych i czucia głębokiego, będzie branie do rączek produktów spożywczych, wyrabianie ciasta, mieszanie, a nawet sprzątanie po pracach kuchennych.

Rozwój mowy

Przy okazji można uczyć dziecko rozróżniania kolorów, nazywania ich. Opowiadając dziecku o kolorach zachęcamy je, by ono również mówiło o swoich spostrzeżeniach i wrażeniach związanych z kolorami, np.: kolor buraczkowy, jak buraczki, marchewkowy, jak marchewka, zielone są listki. Z białego mleka i czerwonych truskawek zrobiliśmy koktajl, który jest różowy. Opowiadając o zapachach, uczymy nazywać swoje emocje. Lubię ten zapach, lub nie lubię, drażni mnie, jest wstrętny, chcę go wąchać, nie chcę go. Uczymy nowych słów z zakresu botaniki: łodyga, korzeń, skórka, miąższ, nasiona i całą masę czasowników: podaj, podziel , porwij, ułóż, nałóż, wyłóż, posmaruj, nasyp itd. Wypowiadając te słowa jednocześnie możemy demonstrować ich znaczenie. To bardzo ułatwia zapamiętywanie nowych słów.

 Zdrowe nawyki żywieniowe

Gotując i jedząc wspólnie z dziećmi możemy łatwo pokazać im, jakie proporcje powinny znaleźć się na naszym talerzu, co pić do posiłków oraz nauczyć dobrych manier. W domu sami decydujemy też, jak dużą porcję sobie nałożymy i zazwyczaj jemy mniej. Wyposażając dzieci w umiejętność gotowania, dajemy im w przyszłości możliwość zdecydowania, co będą jeść i dajemy większą szansę na to, że będą jeść zdrowo. Wspólne gotowanie, to również świetny sposób na zachęcenie do jedzenia owoców, warzyw i innych zdrowych produktów. Przy okazji można pokazywać i tłumaczyć, dlaczego zdrowe śniadanie dla dzieci jest bardzo ważnym początkiem dnia, dlaczego warto jeść regularnie, dlaczego należy jeść ryby, mleko, warzywa i owoce, dlaczego do gaszenia pragnienia najlepiej służy woda, dlaczego nie powinno się jeść słodyczy i żywności typu fastfood, dlaczego trzeba być aktywnym fizycznie. Dlaczego warto mieć wiedzę na temat żywienia, i że warto jest umieć samodzielnie gotować.

Trening kompetencji społecznych

Dziecko zaangażowane w prace kuchenne, będzie starało się stworzyć i utrzymać miłą atmosferę. Uczy się w ten sposób motywowania siebie i innych oraz tworzenia pozytywnego nastroju w relacjach międzyludzkich. Wspólnie wykonywana praca może być źródłem przyjemności i tego można doświadczyć podczas kulinarnych eksperymentów. Dziecko uczy się świadomej autoprezentacji po przez demonstrowanie efektów gotowania, fotografowanie, czy nagrywanie ich, prowadzenia rozmów o procesie gotowania i zachęcania innych do udziału w tym przedsięwzięciu. Prowadząc takie rozmowy dziecko buduje kolejną kompetencję, jaką jest umiejętne prowadzenie rozmów, słuchanie, przetwarzanie informacji, przekonywanie, negocjowanie, asertywność.  Prace kulinarne uczą radzenia sobie z emocjami, czasem z porażką. Uczą także efektywnego działania sytuacjach konfliktowych i zarządzania czasem. Ponadto badania pokazały, że gotowanie z dziećmi ma wpływ na ich poczucie własnej wartości, przygotowanie posiłku zwiększa ich dumę z samych siebie!

źródła:

Maria Borkowska, Kinga Wagh, Integracja sensoryczna na co dzień, Warszawa 2010

Brigitte Ekert, Metoda Montessori na cztery pory roku, Warszawa, 2018