Zagrożenia dla prawidłowej integracji sensorycznej

Integracja sensoryczna to sposób porządkowania informacji przez mózg, odbieranych przez zmysły. Pozwala człowiekowi na celowe działanie, właściwe reakcje organizmu, umożliwia również selekcję informacji i odwołuje się do wcześniejszych doświadczeń.

Oto główne zagrożenie dla prawidłowej integracji sensorycznej:

1. Czynniki prenatalne i okołoporodowe

  • Problemy z ciążą – np. stres matki, niedobory pokarmowe, używki (alkohol, papierosy, narkotyki).
  • Przedwczesny poród – wcześniactwo często związane z niedojrzałością układu nerwowego.
  • Niedotlenienie okołoporodowe – może być przyczyną uszkodzenia mózgu i ograniczeń sensorycznych.
  • Cesarskie cięcie – dzieci urodzone w ten sposób mogą mieć mniej bodźców proprioceptywnych niż te urodzone naturalnie.

2. Czynniki środowiskowe

  • Brak odpowiednich stymulacji sensorycznej – dzieci odbierające mniej bodźców (dotyk, ruch, dźwięk, światło).
  • Nadmierna ekspozycja na ekrany – zaburzona interakcja z bodźcami pochodzącymi z naturalnego środowiska i zmniejszająca ilość bodźców ruchowych.
  • Mało zajęć – zabawa na świeżym powietrzu, wspinanie się, bieganie są kluczowe dla rozwoju sensoryki.
  • Zbyt sterylne środowisko – unikanie brudu, dotykanie różnych faktur może ograniczać rozwój zmysłów.

3. Choroby i zaburzenia neurologiczne

  • Zaburzenie ze spektrum autyzmu (ASD) – dzieci z autyzmem często mają nadwrażliwość lub niedowrażliwość sensoryczną.
  • Mózgowe porażenie dziecięce – może przyczyniać się do zaburzeń w odbiorze i przetwarzaniu bodźców.
  • Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) – problemy z koncentracją i specyfikacjami bodźców sensorycznych.
  • Padaczka i inne skutki neurologiczne – mogą zaburzyć działanie układu nerwowego.

4. Czynniki psychologiczne

  • Przewlekły stres i lęki – mogą powodować nadwrażliwość na bodźce (np. hałas, dotyk).
  • Traumy i zaniedbanie – dzieci, które doświadczyły przemocy lub braku bliskości, mogą mieć trudności z rozumieniem i różnicowaniem bodźców sensorycznych.

5. Inne problemy zdrowotne

  • Nieprawidłowa postawa ciała – może obejmować propriocepcję (czucie własnego ciała w przestrzeni).
  • Wady wzroku i słuchu – ograniczają dostęp do bodźców i mogą wpływać na rozwój sensoryczny.
  • Alergie i nietolerancje pokarmowe – np. nietolerancja glutenu lub laktozy może spowodować zapalenie, które pojawia się też w układzie nerwowym.
Wczesne wykrycie problemów i profesjonalna terapia może przeciwdziałać następstwom zaburzeń integracji sensorycznej. Jeśli masz wątpliwości co do integracji sensorycznej u twojego dziecka, warto skontaktować się z terapeutą SI.

Źródło:

Jean Ayres, Dziecko, a integracja sensoryczna, Gdańsk 2015

Integracja Sensoryczna, kwartalnik PSTIS, nr 3, 2018

Maria Borkowska, Kinga Wagh, Integracja sensoryczna na co dzień, Warszawa 2010

Maria Żebrowska, Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa 1986

Adam Bochenek , Michał Reicher, Anatomia człowieka t. IV, Warszawa, 2010

Mata sensoryczna do samodzielnego wykonania w domu

Towarzysząc Wam w poszukiwaniu nowych, kreatywnych aktywności dla najmłodszych podrzucam dzisiaj propozycję maty sensorycznej do samodzielnego wykonania w domu.

Wszystkie zabawki sensoryczne mają na celu dostarczanie wrażeń dla wielu zmysłów. Maty sensoryczne dla niemowląt są dobrym źródłem przede wszystkim wrażeń dotykowych i wzrokowych. Zachęcają maluszka do aktywności motorycznej. Tworzą bazę do dobrej spostrzegawczości i koncentracji uwagi. Doskonalą koordynację ruchów oka i ręki. Ćwiczą precyzyjne ruchy dłoni i palców. Chętnie korzystają z takich zabawek starsze dzieci.

Rodzicom dają okazję do zaprezentowania swoich kreatorskich i manualnych zdolności. Są powodem dumy i satysfakcji. Samodzielnie wykonane maty sensoryczne są bardziej ekonomiczną i ekologiczną alternatywą dla gotowych, kupionych w sklepie zabawek tego typu.

Przygotuj:

6 strunowo zamykanych woreczków do produktów spożywczych

Piankę do golenia

Mąkę ziemniaczaną

4 barwniki spożywcze lub barwniki do pisanek

Wodę

Brokat

Różne drobne przedmioty o nieostrych powierzchniach: koraliki, guziki, plastikowe naklejki, cekiny itp.

Biały karton

Szeroką taśmę klejącą

Do wykonania maty sensorycznej będziesz potrzebować dostępu do kuchenki i kilku naczyń oraz do dużego blatu roboczego (stołu).

Zagotuj w pięciu garnkach po ok pół litra l wody. Dodaj barwniki, do każdego garnka inny. Jeden garnek zostanie bez barwnika. Około jedną szklankę mąki ziemniaczanej rozmieszaj w jednym litrze zimnej wody. Do gotującej się, wrzącej, kolorowej wody wlej jedną piątą dobrze rozmieszanej zawiesiny mąki ziemniaczanej. Po wlaniu zamieszaj energicznie substancję w garnku. Prawie natychmiast powstanie gęsty kolorowy, przezroczysty glut. Doprowadź do wrzenia i odstaw do ostygnięcia. Tak postąp z każdym kolorem. Bezbarwny będzie tradycyjną wersja krochmalu.

Gęstość zależy od ilości mąki ziemniaczanej. Im więcej mąki, tym gęstsza substancja. Najlepiej sprawdza się konsystencja gęstego kisielu. Ilość użytego barwnika zdecyduje o intensywności koloru i przezierności żelu.

W czasie, gdy stygnie wypełniacz, przygotowujemy woreczki. Oklejamy trzy krawędzie taśmą klejącą tak, by zabezpieczyć je dodatkowo przed rozerwaniem się.

Uwaga: Jeśli woreczki mają nadruki, można je usunąć wacikiem nasączonym w acetonie.

Tak przygotowane woreczki napełniamy kolorowym żelem do połowy objętości. Dokładamy różne drobne przedmioty, brokat. Zawartość woreczków zależy od pomysłowości rodziców. Zamykamy woreczek tak, by było w im jak najmniej powietrza. Dodatkowo, krawędź ze strunowym zamkiem, oklejamy taśmą klejącą.

Do jednego woreczka wciskamy piankę do golenia i dokładamy różne przedmioty. Wypełniamy go i zabezpieczamy tak samo, jak poprzednie.

6 gotowych woreczków sensorycznych układamy na białym kartonie i przyklejamy taśmą. Każda krawędź niech będzie szczelnie przyklejona tak, by dziecko nie mogło jej oderwać.

Mata sensoryczna jest gotowa.

Możecie wykonać wiele wersji takiej zabawki. Jej żywotność zależy od użytych materiałów i staranności wykonania oraz od aktywności jej użytkownika.

Podczas zabawy na takiej macie konieczna jest czujna obecność rodzica, by mógł natychmiast zareagować na wypadek nieprzewidzianej usterki zabawki.

Życzę dużo frajdy w czasie zabawy!

5 powodów, dla których dziecko powinno skakać na trampolinie

Trampoliny małe lub duże, parki trampolinowe, jumping fitness stały się bardzo popularne. Dzieci i dorośli chętnie oddają się przyjemności skakania na naciągniętym, elastycznym podłożu. Skoki na trampolinie, inaczej batucie, to sport i rekreacja. Dają okazję do zabaw w grupie lub aktywności indywidualnej. Można ćwiczyć we własnym stylu i tempie. Są dobre dla dzieci i dorosłych. Szczególnie dla dzieci takie zabawy niosą wiele korzyści rozwojowych. Oto 5 najważniejszych:

1. Zdrowie i kondycja

Ruch sprzyja rozwojowi mięśni, co korzystnie przekłada się na ogólny stan zdrowia i pomaga w dalszym rozwoju dziecka. Korzystnie wpływa na krążenie krwi i pracę serca. Następuje lepsze dotlenienie organizmu. Poprawia metabolizm. Zwiększa się wytrzymałość i poprawia kondycja. Regularne ćwiczenia na trampolinie sprawiają, że czujemy się zdrowsi, sprawniejsi i silniejsi.

2. Sprawność intelektualna

Zabawy na trampolinie niezwykle korzystnie działają na dzieci z problemami poznawczymi. Ćwiczenia na batucie rozbudzają dziecięcą fantazję i wyobraźnię. Skacząc, dziecko odczuwa grawitację działającą na jego ciało. Nabiera świadomości swojego ciała. W umyśle tworzy się schemat własnego ciała, który jest bazą do nabywania bardziej złożonych umiejętności. Ćwiczenia na trampolinie sprzyjają prawidłowej integracji sensorycznej.

3. Koordynacja ruchowa i sprawność motoryczna

Mózg dziecka, odczuwając grawitację oddziaływającą na ciało w ruchu, zaczyna wysyłać sygnały do mięśni, by te utrzymały ciało w równowadze, Prawie wszystkie mięśnie dziecka muszą działać w sposób skoordynowany, żeby maluch nie przewrócił się. Reakcje muszą być szybkie, bo podłoże jest niestabilne. Doskonali się planowanie motoryczne, bardzo potrzebne do sprawnego funkcjonowania w życiu codziennym.

4. Edukacja

Zabawy na trampolinie są okazją do doświadczania sytuacji społecznych. Można wymyślać wspólne zabawy. To rozwija szereg umiejętności społecznych: współpracę w grupie, bycie liderem, uczenie się przez podpatrywanie technik innych uczestników ćwiczeń. Łamanie zasad fair play weryfikowane jest natychmiast. Ćwiczenia na trampolinie uczą wytrwałości w dążeniu do celu. Dzieci potrafią powtarzać sekwencję ćwiczenia wiele razy, żeby wykonanie skoku było satysfakcjonujące dla nich. Nie potrzebują zachęty dorosłych.

5. Radość

Podobnie, jak przy innych aktywnościach sportowych, wydzielają się endorfiny, wywołując naturalne mechanizmy w organizmie człowieka, które poprawiają nastrój. Czy ktoś widział osobę skacząca na trampolinie w ponurym nastroju? Podskoki w górę i w dół wywołują uśmiech, nierzadko, głośny śmiech. Dają poczucie autentycznej radości. Podnoszą samoocenę.

Trampolina to świetna zabawa i daje wiele korzyści rozwojowych. Warto dać dziecku szansę na takie doświadczenia. Nie ma przeciwwskazań dla zdrowych osób to takiej rekreacji. Pewne dysfunkcje ortopedyczne lub inne problemy zdrowotne warto jednak skonsultować z lekarzem prowadzącym i zapytać o ewentualne przeciwwskazania do tego rodzaju ćwiczeń. Kobiety w ciąży nie ćwiczą na trampolinie. Taką notkę znajdziecie w opisach wszystkich  batut. Warto sprawdzać rekomendacje i certyfikaty trampolin.

źródło:

  • Maria Borkowska, Kinga Wagh, Integracja sensoryczna na co dzień, Warszawa 2010
  • ABC, Spring issue, March-July 2019, issue 48
  • Marta Baj-Lieder, Agnieszka Borowska-Kociemba, Kręć się, biegaj, baw się z nami, Gdańsk 2016
  • https://fizjo4life.pl/czym-jest-propriocepcja-i-po-co-ja-trenowac/