umiejetności

Czym jest inteligencja intrapersonalna i jak ją rozwijać u dziecka?

Inteligencja intrapersonalna, to inaczej inteligencja wewnętrzna. Wyraża się się w samoświadomości i metapoznaniu.

Przejawia się w rozumieniu, że moje decyzje są moje oraz moje cele są też moje. To także świadomość własnych emocji i odczuć.

Jest nią również asertywność i szacunek do samego siebie. To szeroko rozumiana intuicja i silne „Ja”.

Dziecko z dobrze rozwiniętą inteligencją intrapersonalną zazwyczaj dobrze zarządza swoimi emocjami. Jest ich świadome i zna mechanizmy regulowania nimi. Daniel Goleman tego rodzaju zdolności określił jako inteligencję emocjonalną.

Wracając do podziału inteligencji według Howarda Gardnera, intrapersonalne zdolności przejawiają się u dzieci, między innymi, śmiałym protestem wobec niesprawiedliwości. Takie maluchy bywają wrażliwe na krzywdę innych. Są współczujące. Jednocześnie są pewne swoich wyznawanych wartości. Potrafią wyznaczyć sobie cel oraz znaleźć środki i metody do jego osiągnięcia. Są samodzielne w myśleniu i działaniu.

Wysoka inteligencja intrapersonalna sprzyja tworzeniu prawidłowej samooceny. Pozwala rozpoznawać własne realne mocne i słabe strony. Takie dziecko ma zdrowe poczucie własnej wartości.

Zdarza się mu ocenianie zachowań innych ludzi. Zazwyczaj przy wypowiedziach ma skłonność do dłuższego zastanawiania się.

Takie dziecko interesuje się problemami dobra i zła. Ciekawią je zagadnienia związane z religią, medytacją, psychologią. Jest skłonne do refleksji. Koncentruje się na własnych wewnętrznych przeżyciach.

W dorosłym życiu takie dzieci stają się osobami świadomymi swoich wartości i umiejętnie zarządzają swoimi życiowymi celami. Realistycznie oceniają swoje możliwości. Chętnie pracują samodzielnie. Są otwarci na nowe doświadczenia. Cenią sobie samowystarczalność. Są spostrzegane jako osoby o dużej mądrości życiowej i silnej woli.

W wolnych zawodach bardzo przydaje się wysoko rozwinięta inteligencja intrapersonalna. Dobrze jeśli ją mają psychoterapeuci, psycholodzy, adwokaci, filozofowie, teolodzy, poeci. Pewnie w wielu innych profesjach jest również bardzo pożądana.

Jakie działania sprzyjają rozwijaniu inteligencji intrapersonalnej dziecka?

Nauka rozpoznawania i nazywania własnych myśli.
Nauka rozpoznawania i nazywania emocji.
Nauka rozpoznawania sygnałów z ciała, które wywołają różne emocje.
Nauka samoregulacji emocji.
Trening asertywności.
Budowanie prawidłowej samooceny dziecka.
Czytanie dziecięcej literatury, w której bohaterowie mają bogate wewnętrzne przeżycia.
Poszukiwanie, odkrywanie i rozwijanie hobby dziecka.
Wspólnie wyznaczanie celów bliższych i dalszych oraz omawianie z dzieckiem sposobów zrealizowania ich.
Odwiedzanie z dzieckiem miejsc sprzyjających wyciszeniu i refleksji – las, pomniki przyrody, zabytki, świątynie.
Ćwiczenia mindfulness.
Tworzenie pamiętników pisanych, rysowanych, nagrywanych.
Stwarzanie okazji do codziennej analizy i refleksji nad wydarzeniami bieżącego dnia, najlepiej wieczorem.
Snując marzenia, nawet bardzo nierealne

Czy dostrzegasz w swoim dziecku przejawy inteligencji intrapersonalnej?

Jakie aktywności już praktykujecie i które z nich należą do waszych ulubionych?

Dajcie znać w komentarzu.

Źródła:

Ewa Czerniawska; „Metapoznanie a inteligencja-przegląd poglądów teoretycznych i wyniki badań”; Przegląd psychologiczny, tom 49, nr 2; 2006

Thomas Armstrong; 7 rodzajów inteligencji; e-book; 2009

Iwona Czaj-Chudyba; Jak rozwijać zdolności dziecka?; WSiP; Warszwa 2009

Danuta Czelakowska; Inteligencja i zdolności twórcze dzieci w początkowym okresie edukacji. Rozpoznawanie i kształcenie; Oficyna Wydawnicza „Impuls”; Kraków 2007

Czy potrafię słuchać swojego dziecka?

Od około trzeciego roku życia dziecko opanowuje zdolność mówienia do tego stopnia, że zaczyna mową komunikować o swoich potrzebach, problemach czy radościach. Jest w stanie o nich rozmawiać i ma tego ogromną potrzebę. Zadawanie pytań i dialog z dorosłym są naturalną potrzebą rozwojową dziecka. Mowa staje się potężnym narzędziem poznawania świata tego fizycznego i szczególnie tego bardziej dla dziecka skomplikowanego społecznego i osobistych doznań emocjonalnych.

Jak my jako dorośli wypadamy w roli słuchacza?

Sztuką jest, aby w prowadzonej rozmowie skupić całą uwagę na rozmówcy.

To nie lada wyzwanie dla rodzica, który zazwyczaj jest na co dzień przeładowany zadaniami domowymi i zawodowymi.

Zachęcam do zastosowania sprawdzonych technik aktywnego słuchania stosowanych w praktykach coachingowych. Można je z powodzeniem przenieść na grunt dobrej komunikacji dziecko – rodzic.

Z poziomu słów, skupiamy się na komunikatach wykorzystujących znane techniki aktywnego słuchania:

Parafrazujemy, czyli innymi słowy dopytujemy co dziecko chciało nam przekazać: „Rozumiem, że…”, „Chciałeś przez to powiedzieć, że…”
Klaryfikujemy, czyli upewniamy siebie i dziecko, że dobrze się rozumiemy. Warto dopytać: „Powiedziałeś to i to, czy tak?”, „Co konkretnie jest ważne?”. Możemy też dokładne powtórzyć słowa czy całe zwroty wypowiedzianych przez dziecko.
Odzwierciedlajmy stany emocjonalne małego rozmówcy. Pomocne będą wypowiedzi typu: „Widzę, że jesteś zdenerwowany”, „Mówiąc to masz łzy w oczach”, „Powiedziałaś, że nie lubisz…”

Komunikacja to również mowa ciała. Z tego poziomu warto zastosować takie gesty jak: spoglądanie w stronę dziecka w czasie rozmowy, kiwanie potwierdzająco głową, przyjazny uśmiech lub unoszenie brwi w zależności od sytuacji.

Między pytaniem a odpowiedzią pojawia się niekiedy długa cisza. Wielu z nas ma z tym kłopot. Tymczasem cisza to fantastyczne narzędzie do pracy umysłu naszego małego rozmówcy. Nie przyspieszajmy komunikacji dodatkowymi pytaniami, bo to może wytrącić dziecko z momentu zastanawiania się, refleksji, poszukiwania odpowiedzi gdzieś głęboko w sobie. Bądźmy cierpliwi i dajmy mu czas na przemyślenia.

Jeśli chcesz sprawdzić się czy jesteś dobrym słuchaczem swojego dziecka, odpowiedz sobie na podane niżej pytania.

Czy podczas rozmowy więcej mówisz, czy słuchasz?
Czy stwarzasz dziecku atmosferę swobody wypowiedzi, nieskrępowania?
Czy starasz się zrozumieć to, co znaczą wypowiedziane przez dziecko słowa?
Czy starasz się uważnie słuchać swojego małego rozmówcy i nie zajmujesz się innymi sprawami w tym czasie?
Czy jesteś cierpliwy, wykazujesz spokój, nie przerywasz dziecku?
Czy spokojnie znosisz zarzuty i uwagi krytyczne skierowane w Twoją stronę?
Czy po rozmowie dokonujesz samooceny swojej postawy jako rozmówcy i wyprowadzasz zmiany na przyszłość?

Uważne słuchanie malca pomaga mu budować poczucie bezpieczeństwa i sprawczości. Wspiera jego odczuwanie wartości własnej. Zacieśnia więź między wami.

Ucząc się dobrych nawyków słuchania i komunikowania się od swoich rodziców, dziecko będzie w przyszłości lepiej radziło sobie w różnych sytuacjach społecznych. Sprawniej będzie wyrażać swoje potrzeby i opinie. Stawianie granic w relacjach z innymi ludźmi, asertywność, dbanie o siebie i o innych powinny być dla niego łatwiejsze.

źródła:

Marilyn Atkinson M; Rae T. Chois; ” Coaching krok po kroku”; Warszawa. Wydawnictwo NEW DAWN 2010

https://docplayer.pl/8049879-Zestaw-cwiczen-ulatwiajacych-prawidlowe-kontakty-interpersonalne.html

10 zabaw wspomagających koncentrację uwagi dziecka w wieku przedszkolnym

Koncentracja uwagi to umiejętność skupienia się na określonej rzeczy lub zjawisku. Jest niezbędna przy wszystkich świadomych działaniach dziecka jak również dorosłego.

Zdolność ta rozwija się stopniowo. Początkowo jest selektywna i krótkotrwała.

Najmłodsze dzieci przejawiają uwagę mimowolną. Pojawia się bez ich woli pod wpływem różnych bodźców, najczęściej słuchowych, np. głośny dźwięk lub wzrokowych, np. jaskrawy kolor lub ruch.

Uwaga dowolna rozwija się od około trzeciego roku życia przez wiek przedszkolny i młodszy szkolny. Dzięki niej dziecko staje się zdolne do integracji wszystkich swoich funkcji umysłowych i fizycznych, żeby dostrzec i wykonać istotne w danym momencie zadanie, np. wysłuchać polecenie i podjąć aktywność zgodnie z nim.

W tym okresie też najczęściej ujawniają się pierwsze problemy z koncentracją uwagi.

Zabawy wspomagające koncentrację uwagi:

Proponowane poniżej zabawy w formie ćwiczeń i gier wpływają korzystnie również na rozwój intelektualny, emocjonalny i społecznej dziecka, mają też zasadnicze znaczenie w rozwoju umiejętności koncentracji uwagi.

Oto 10 propozycji zabaw wspierających zdolność koncentracji uwagi dziecka:

Składanie obrazka z części według wzoru i bez wzoru

Puzzle, rozsypanki obrazkowe płaskie i w formie klocków, również te wykonane przez rodziców w domu, sprawdzają się doskonale.

Układanie patyczaków na wzorze lub według własnego pomysłu

Patyczki mogą być drewniane plastikowe o różnej długości i grubości. W kształcie walca zalecam dzieciom bardziej sprawnym manualnie i bardziej zaawansowanym w treningu uwagi.

Odtwarzanie prostych rytmów

Takie zabawy mogą mieć charakter muzyczno-ruchowy (wyklaskiwanie lub wystukiwanie rytmu) lub mogą mieć formę plastyczną, czyli rysowanie, malowanie lub układnie sekwencji elementów.

Obrysowywanie figur geometrycznych, zamalowywanie figur geometrycznych

Tu sprawdzą się różnego rodzaju kolorowanki często krytykowane za hamowanie ekspresji dziecka. Jeśli chcemy doskonalić koncentrację uwagi, sprawdzą się dobrze.

Łączenie punktów tworzących figurę

Jest wiele dostępnych w księgarniach i w Internecie kart pracy, które zachęcają dziecko do rysowania od kropki do kropki. Rodzice mogą sami przygotować takie karty i zaciekawić dziecko pytaniem: Co powstanie, gdy połączysz kropki?

Płaskie układanki geometryczne

Pomocne będzie układanie według wzoru wszelkiego rodzaju mozaik wykonanych z różnych materiałów lub z kupionych gotowych zestawów. Takie zabawy mają tę zaletę, że dziecko może wracać do nich wielokrotnie i rozwijać swoją kreatywność tworząc własne wzory.

Zapamiętywanie kolejności prezentowanych obrazków

Potrzebna jest współpraca z drugą osobą, która pokazuje elementy do zapamiętania i weryfikuje poprawność wykonania zadania. Role można odwracać. Kontrolowanie poprawności wykonania sprzyja usprawnianiu koncentracji uwagi.

Naśladowanie sekwencji ruchów

Dobrze sprawdza się zabawa w „Cień”. Bawcie się tańcem i pantomimą.

Zapamiętywanie i odtwarzanie listy eksponowanych przedmiotów

Poziom trudności trzeba dostosować do dziecka. Zacząć od najprostszych, np. dwóch elementów i powoli zwiększać trudność. Uczestnicy zabawy mogą zamieniać się rolami. Zabawę można modyfikować o wskazywanie brakujących przedmiotów wcześniej eksponowanych.

Wyszukiwanie ze zbioru różnych przedmiotów dwóch takich samych

Zachęcam do gry w „Memory” po kliknięciu tutaj znajdziecie przepis na domowe „Memory”.

Źródło:

Lawrence C. Katz, Manning Rubin; Neurobik. Zadbaj o kondycję mózgu; 2002

Biuletyn-Koncentracja uwagi. Niezbędnik nauczyciela; Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach

Przekraczanie linii środka ciała u dzieci

Wyobraźmy sobie pionową linię przebiegającą wzdłuż całego ciała człowieka. Zaczynając od czubka głowy, przez nos, środek brody i klatki piersiowej aż do samej podstawy. Linę tę nazywać będziemy linią środka ciała.

Potrafimy założyć nogę na nogę, spleść ręce, podrapać się prawą ręką po lewym ramieniu, złapać się lewą ręką za prawe ucho. Zazwyczaj dobrze radzimy sobie z obustronną koordynacją.

Małe dzieci na drodze swojego rozwoju dochodzą do sprawności, która pozwala im na przekraczanie linii środka ciała. Ta umiejętność współgra z rozwojem schematu ciała i orientacji przestrzennej. Polega na zdolności świadomego użycia dłoni po przeciwnej stronie. Czyli prawa ręka może chwytać i manipulować przedmiotami po lewej stronie ciała i odwrotnie, lewa ręka może sprawnie działać po przeciwnej dla niej stronie.

Zauważono, że niemowlę około piątego miesiąca życia jest w stanie przekraczać linię środka ciała. Robi to najczęściej, by dosięgnąć zabawkę leżącą po przeciwnej stronie. Obserwuje się, że częstość tej umiejętności wzrasta u dzieci od czwartego do dziewiątego roku życia. Spontaniczne przekraczania tej linii od szóstego do ósmego roku życia jest bardzo sprawne. Pełne zintegrowana tej umiejętności zazwyczaj dzieci osiągają w dziewiątym roku życia.

Umiejętność przekraczania linii środka ciała ściśle wiąże się ze świadomością schematu ciała, rozwojem obustronnej koordynacji, integracji bilateralnej oraz z rozwojem orientacji przestrzennej. Prawidłowa integracja wrażeń sensorycznych jest ważna do osiągnięcia tej umiejętności.

Dziecko, które unika przekraczania linii środka ciała może robić to na kilka sposobów.

Najczęściej odmawia wykonania czynności, która wymaga od niego manipulowania ręką po przeciwnej dla niej stronie.
Często obserwuje się podczas zabawy przekładanie przedmiotu z ręki do ręki w obrębie linii wyznaczającej pionową oś symetrii ciała dziecka. I przenoszenie tego przedmiotu drugą ręką w zaplanowane miejsce, tak by nie przekroczyć ważnej dla naszych dzisiejszych rozważań linii.
Bywa również, że brak tej umiejętności dzieci rekompensują sobie skrętem tułowia w stronę, gdzie ma się odbywać zaplanowana aktywność, by nie musiało dojść do przekroczenia linii środka ciała.

Utrzymujące się kłopoty z przekraczaniem linii środka ciała mogą zapowiadać trudności w uczeniu się. Sprawna współpraca obu półkul mózgowych potrzebuje treningu z przekraczaniem osi symetrii ciała. Budują się wówczas nowe połączenia neuronalne, które są bazą dla rozwoju sprawności intelektualnych i motorycznych.

Zdolność do przekraczania linii środka ciała pozwala dziecku na wykonywanie wielu niezbędnych czynności, począwszy od samodzielnego przyjmowania pokarmów, poprzez czynności samoobsługowe, takie jak, mycie rączek i mycie zębów, ubieranie się, zapinanie guzików, wiązanie butów, czesanie włosów, a skończywszy na przewracaniu kartek w książce, rysowaniu, malowaniu, pisaniu, wycinaniu.

By wspomóc dziecko, warto wyeliminować ewentualne źródła deficytu w tym zakresie.

Mogą nimi być zaburzenia integracji sensorycznej. Umiejętność przekraczania linii środkowej ciała jest oceniana w trakcie diagnozy w kierunku zaburzeń przetwarzania sensorycznego specjalnym testem: Testem Wizualizacji Przestrzennej. Diagnoza zaburzeń sensorycznych pozwoli na ukierunkowane wspomaganie rozwoju dziecka zgodne z jego potrzebami. Dbanie o „dietę sensoryczną”, czyli stworzenie dla dziecka przestrzeni do wielozmysłowego poznawania świata pomaga rozwijać się umiejętności przekraczania linii środka. Zapraszam do wcześniejszych wpisów, w których znajdziecie wiele pomysłów na zabawy sensoryczne.

Inną ważną kwestią związaną z rozwojem umiejętności przekraczania linii środka ciała są zaburzenia lateralizacji.

Jeśli u dziecka nie rozwinęła się dominacja jednej ręki, czyli nie ustabilizowała się lateralizacja, to obie jego ręce są jednakowo sprawne. Łatwiej jest mu używać każdej ręki po jej stronie niż przenosić jedną rękę na przeciwną połowę ciała. Brak dominacji jednej ręki może przeszkadzać w przekraczaniu linii środka ciała.

Mechanizm ten może działać w odwrotny sposób. Deficyt w zakresie przekraczania linii środka może być przyczyną niezakończonej lateralizacji. Unikanie przekraczania ważnej linii nie pozwala na naturalne ćwiczenie i w efekcie zaburza kształtowanie się dominacji jednej ze stron.

Trening sprzyjający kształtowaniu się lateralizacji jednocześnie pomaga doskonalić umiejętność przekraczania linii środka. We wpisie o lateralizacji znajdziecie inspirację zabaw edukacyjnych wspierających ustalenie stronności ciała.

Jak wspomóc rozwój umiejętności przekraczania linii środka ciała Twojego dziecka?

Dostarczaj dziecku wiele okazji, by sięgało po przedmioty. Nie przysuwaj ich, nie ułatwiaj. Bawcie się w prowadzenie samochodzików po narysowanych krętych drogach. Zachęcaj dziecko do podążania figurką lub paluszkiem po narysowanych labiryntach. Zorganizuj dziecku malowanie na dużych powierzchniach. Zaproponuj przekładnie jedną ręką a później drugą przedmiotów z jednego pojemniczka do drugiego palcami lub szczypcami. Pojemniczki ustaw po prawej i lewej stronie dziecka. Czytajcie książeczki, maluszek niech wskazuje palcem elementy na ilustracjach, przewraca kartki. Bawcie się w strzelanie pistoletem na wodę. Zorganizujcie sobie zgadywankę – pantomimę. Bawcie się tańcem.

Źródło:

https://www.wychowaniewprzedszkolu.com.pl/artykul/przekraczanie-linii-srodkowej-ciala#:~:text=Przekraczanie%20linii%20%C5%9Brodkowej%20cia%C5%82a%20to,przekroczeniem%20w%C5%82a%C5%9Bnie%20linii%20%C5%9Brodkowej%20cia%C5%82a.
Integracja Sensoryczna nr 2; 2019; artykuł: Przekraczanie linii środka ciała u dzieci trudnościami w uczeniu się i u dzieci w normie; Sharon A. Cermak; A. Jeane AYers; tłum. Natalia Smagacz

Spostrzeganie wzrokowe w pierwszym roku życia

W pierwszych miesiącach życia dziecko intensywnie rozwija swoje umiejętności związane ze spostrzeganiem wzrokowym. Mimo że zmysł wzroku jest dość słabo rozwinięty w chwili urodzenia, to już w pierwszych tygodniach następuję skok umiejętności spostrzegania wzrokowego.

Jedna z pierwszych umiejętności to zdolność skupiania wzroku na twarzy osoby dorosłej. Najczęściej jest to twarz mamy. W pierwszym miesiącu życia można spróbować zabawy z czerwonym pierścieniem przesuwanym po białym prześcieradle. Noworodek powinien podjąć próby skupiania wzroku na poruszającym się czerwonym obiekcie. W tym okresie noworodek może śledzić przedmiot po łuku 90 stopni.

W drugim miesiącu maluszek śledzi wzrokiem osoby poruszające się. Na widok twarzy mamy pojawia się zmienna mimika. Warto reagować własną mimiką i głosem na aktywność mimiczną maluszka. Jest to swoista komunikacja, prawie dialog. Stanowi bazę do rozwoju mowy.

W trzecim miesiącu niemowlę zaczyna odpowiadać uśmiechem na uśmiech dorosłego. Obraca głowę za znikającym przedmiotem lub osobą.

W czwartym miesiącu, kiedy maluszek zaczyna bawić się grzechotkami, chętnie je obserwuje podczas ruchu, który sam zainicjował. W tym czasie zaczyna obserwować małe przedmioty znajdujące się w jego pobliżu.

W piątym miesiącu pojawia się umiejętność trzymania zabawki w rączce i jednoczesne koncentrowanie wzroku na innym obiekcie. Twarz osoby mówiącej do dziecka staje się bardzo interesująca. Niemowlaczek skupia wzrok w szczególności na ustach mówiącego dorosłego.

W szóstym i w siódmym miesiącu pojawia się umiejętność obserwowania różnych przedmiotów podczas manipulowania nimi. Zabawka, która spadnie ze stołu będzie wnikliwie śledzona podczas całego wydarzenia. Maluszek zaczyna dostrzegać różnice odległości, w jakiej znajdują się obiekty względem jego osoby.

W ósmym i dziewiątym miesiącu życia następuje doskonalenie obserwacji przedmiotów podczas zabawy nimi. Umiejętność sprawniejszego chwytania pozwala na coraz bardziej skomplikowane ruchy dłoni z trzymaną zabawką. Wzrok podąża za tym ruchem. Ulubiona zabawa z tego okresu, czyli wyrzucanie zabawek z łóżeczka jest dobrym treningiem również dla rozwoju spostrzegawczości wzrokowej. Dziecko śledzi ruch wyrzucanych zabawek. Maluszek zaczyna aktywnie poszukiwać przedmiot, który znikł z pola widzenia.

W dziesiątym i jedenastym miesiącu życia niemowlę zaczyna aktywnie oglądać obrazki. Odwraca kartki książeczki i pokazuje obrazki palcem wskazującym. Zaczyna dostrzegać drobne elementy w zabawkach i potrafi wskazać je paluszkiem.

Pod koniec pierwszego roku życia wzrok będzie współpracował przy bardziej złożonych czynnościach takich jak: pociąganie za sznurek, by przyciągnąć zabawkę, wkładanie małych przedmiotów do dużych, otwieranie i zamykanie pudełek. W tym czasie pojawią się aktywności związane z rysowaniem. Wzrok będzie starał się współpracować z aktywnością rączek. Podobnie, jedzenie łyżką, czy naśladowanie zachowań dorosłego, np. czesanie się, będzie angażowało spostrzeganie wzrokowe.

Wszystkie te czynności budują koordynację wzrokowo-ruchową, która jest podstawą wielu złożonych i niezbędnych w życiu umiejętności.

Źródło:

Jagoda Cieszyńska, Marta Korendo; Wczesna interwencja terapeutyczna; Kraków, 2018

Jak przygotować dziecko do radzenia sobie ze stresem?

Stres towarzyszy nam całe życie. Nie należy się go bać. Zasadniczo ma pozytywny wpływ na funkcjonowanie człowieka. Umiarkowane przeżywanie stresu mobilizuje organizm do korzystnego działania.

Reakcja stresowa dziecka na negatywny bodziec psychiczny lub fizyczny jest czynnikiem sprzyjającym prawidłowemu rozwojowi młodego organizmu.

Dzieci w swoim życiu spotykają wiele sytuacji wywołujących stres. Poza niefortunnymi zdarzeniami losowymi stresogenne są:

Hałas
Pośpiech
Zawyżone wymagania
Reakcje stresowe rodziców

W jaki sposób rodzice mogą pomóc dziecku radzić sobie ze stresem?

Warto nauczyć dziecko dwóch umiejętności:

Rozwiązywanie problemów

Dziecko powinno być inicjatorem i aktywnie rozwiązywać swój problem. Dobrze, jeśli będzie umiało wybrać odpowiednie osoby i poprosić o pomoc. Będzie ćwiczyło myślenie dywergencyjne, które pozwala znaleźć wiele różnych sposobów na rozwiązanie konkretnego problemu. Można odgrywać scenki, w których dziecko analizuje jakiś trudny przypadek emocjonalny lub międzyludzki oraz znajduje dobre rozwiązanie . To doskonały trening umiejętności społecznych.

Dostosowanie reakcji emocjonalnej do zaistniałej trudnej sytuacji

Warto nauczyć dziecko technik relaksacyjnych. Wiele dziecięcych zabaw zawierających w sobie głębokie oddychanie niesie element relaksacyjny. Przykłady: dmuchanie na bańki mydlane, na piórko, nadmuchiwanie balonika, robienie piany przy użyciu słomki i płynu do kąpieli. Korzystając z tych elementów można wymyślić wiele scenariuszy zabaw.

Ważna jest również umiejętność odczytywania emocji i reakcji stresowych w swoim ciele. Zdolność takiej obserwacji należy ćwiczyć z dzieckiem bardzo wcześnie. Umiejętność samoregulacji emocji jest niezwykle trudna i wymaga długiego, świadomego treningu.

Czasem wydarzenia trudne w życiu dziecka przybierają formę traumatyczną. Dziecko wobec pewnych zdarzeń odczuwa ekstremalne zagrożenie, bezradność, traci poczucie bezpieczeństwa. Sytuacja taka daleko przekracza możliwości dziecka poradzenia sobie z nią. Takie ekstremalne przeżycia z reguły powodują negatywne skutki w sferze psychicznej. To przekłada się na zaburzenia w sferze społecznej i poznawczej. Im dziecko jest młodsze, tym skutki są bardziej groźne. Do zdarzeń traumatycznych w życiu dziecka zalicza się:

Sytuacje zagrażające życiu dziecka lub jego najbliższych (ciężka choroba, wypadek komunikacyjny)
Przemoc psychiczna
Zaniedbywanie, które jest również formą przemocy
Rozpad wspólnego życia rodziców kończący się rozwodem
Sytuacje przerażające ze względu na zaskoczenie i okrucieństwo, np. klęski żywiołowe, morderstwo. Oglądanie takich sytuacji w mediach może powodować również traumę dziecka wraz z jej niszczącymi skutkami. Dotyczy to głównie małych dzieci, których myślenie jest konkretno-obrazowe i nie jest w stanie oddzielić przyczyny od skutku, odróżnić fikcji od prawdy na ekranie.

Granica między stresem a traumą jest cienka. Przekroczenie jej zależy od indywidualnych predyspozycji dziecka oraz jego wcześniejszych doświadczeń.

W jaki sposób rodzice mogą pomóc dziecku poradzić sobie z traumą?

Najważniejsze to chronić dziecko przed traumą. Jeśli dojdzie do traumatyzujących zdarzeń warto skorzystać z pomocy psychologa dziecięcego.

W następnym wpisie dowiecie się, jak skutecznie zmniejszyć emocjonalne obciążenie dziecka separacją i rozwodem rodziców.

Źródło:

Lidia Cierpiałkowska; Helena Sęk; Psychologia kliniczna; PWN; Warszawa; 2019