wiedza

Jak chronić dziecko przed przemocą seksualną?

To nie jest łatwy temat. Ale bardzo potrzebny.

Monika Paczkowska

Każdy rodzic chce wierzyć, że jego dziecko jest bezpieczne. Niestety — świat nie zawsze jest idealny, a przemoc seksualna wobec dzieci to realne zagrożenie.

Nie musimy żyć w strachu. Musimy żyć w uważności. A najskuteczniejszą ochroną dziecka jest bliskość, rozmowa i wiedza.

Znajdziesz tu konkretne wskazówki, jak rozmawiać z dzieckiem o bezpieczeństwie, jak wzmacniać jego granice i co powinno Cię zaniepokoić.

Czym jest przemoc seksualna wobec dzieci?

To nie tylko gwałt czy molestowanie. Przemoc seksualna może mieć różne formy:

niechciany dotyk,
nieodpowiednie komentarze,
pokazywanie dziecku treści seksualnych,
fotografowanie dziecka w intymnych sytuacjach,
manipulowanie zaufaniem lub szantaż emocjonalny.

Sprawcą może być ktoś obcy, ale częściej jest to osoba znana dziecku — ktoś z otoczenia, rodziny, szkoły, sąsiedztwa.

Sygnały ostrzegawcze — na co warto zwrócić uwagę?

Dziecko nie zawsze powie wprost, że dzieje się coś złego. Częściej pokaże to swoim zachowaniem.

Zaniepokoić mogą:

nagłe wycofanie lub lękliwość,
zmiany nastroju, agresja,
problemy ze snem lub koszmary,
niechęć do konkretnych osób lub miejsc,
nagła wiedza o seksualności nieadekwatna do wieku,
bóle brzucha, głowy bez przyczyny,
regres (np. moczenie nocne).

Pamiętaj — nie każda zmiana oznacza przemoc, ale każda zasługuje na uważność i rozmowę.

Jak rozmawiać z dzieckiem o bezpieczeństwie?

Nie musisz straszyć. Wystarczy, że będziesz rozmawiać spokojnie i jasno.

Co warto mówić dziecku:

Twoje ciało należy do Ciebie.
Masz prawo mówić „nie”, nawet dorosłym.
Są dobre i złe sekrety. Jeśli jakiś sekret sprawia, że czujesz się źle — przyjdź do mnie.
Nie ma takich rzeczy, o których nie możesz mi powiedzieć.

Co możesz zrobić, żeby chronić swoje dziecko?

1. Buduj w dziecku świadomość granic

Nie zmuszaj do przytulania, całowania lub siadania na kolanach, jeśli nie chce.

2. Używaj właściwych nazw części ciała

Dzięki temu dziecko będzie umiało jasno opisać sytuację, w której ktoś naruszył jego granice.

3. Bądź blisko i słuchaj

Reaguj spokojnie, nie wyśmiewaj, nie bagatelizuj uczuć dziecka.

4. Ucz zasad bezpieczeństwa w internecie

Kontroluj, z kim dziecko rozmawia online i jakie treści ogląda.

5. Obserwuj i ufaj swojej intuicji

Jeśli coś Cię niepokoi — pytaj, rozmawiaj, szukaj wsparcia.

Gdzie szukać pomocy?

Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko mogło doświadczyć przemocy — nie jesteś z tym sam/a.

Pomoc znajdziesz tutaj:

Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży: 116 111
Niebieska Linia (przemoc w rodzinie): 800 120 002
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę: fdds.pl
Lokalny psycholog, pedagog, ośrodek interwencji kryzysowej

Pamiętaj — to dorośli są odpowiedzialni za bezpieczeństwo dzieci.

Twoje dziecko nie musi wszystkiego rozumieć, wszystkiego przewidzieć, wszystkiego unikać.
To Ty jesteś jego bezpiecznym dorosłym.
Twoja obecność, uwaga i bliskość — chronią najbardziej.

źródła:

Bednarek, J. (2010). Patologie życia społecznego. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Finkelhor, D. (1994). Child sexual abuse: New theory and research. Free Press.

Ogińska-Bulik, N. (2005). Przemoc wobec kobiet. Aspekty psychologiczne i społeczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Pedagogiczna moc rodziców

Każda rodzina powinna zaspokajać potrzeby swoich członków, nie tylko podstawowe, ale również te wyższe. Specyficzny i charakterystyczny sposób, w jaki to robi, tworzy klimat życia rodzinnego. Podając za literaturą fachową, elementami tego klimatu są: więzy rodzinne, mity rodzinne, atmosfera życia rodzinnego a także kultura duchowa, materialna i pedagogiczna rodziców.

W tym materiale poświęcę więcej uwagi kulturze pedagogicznej rodziców. Nazwałam to zjawisko mocą pedagogiczną, bo w istocie rodzice mają wielką moc w tym zakresie. Czasem nie uświadamiają jej sobie lub nie doceniają jej sprawczości.

Kultura pedagogiczna rodziców stanowi część ogólnej kultury społeczeństwa. Za J. Maciaszkową można powiedzieć, że jest to „zdolność do reagowania w sytuacjach wychowawczych, zgodnego z potrzebami dziecka, określona przez wiedzę, system wartości, norm (…), połączona ze świadomością celów wychowania i umiejętnością oddziaływania wychowawczego w zakresie metod i środków wychowawczych.„

Kulturę pedagogiczną rodziców tworzą trzy główne elementy:

Świadomość wychowawcza

Rodzice spostrzegają dziecko jako odrębną osobę, która ma swoje możliwości i potrzeby. Wychowanie traktują jako świadomą zaplanowaną działalność. Stosują pozytywne metody wychowawcze. Odrzucają tresurę i obojętność.

Umiejętność nawiązania relacji wychowawczej

Zbudowana więź emocjonalna między rodzicem i dzieckiem będzie służyła działaniom wychowawczym. Podstawą takiej relacji jest miłość. Czasem to wielkie uczucie może przesłaniać prawdę o dziecku. Jak budować relację z dzieckiem, kiedy zacząć i na co szczególnie zwrócić uwagę, odpowiedzi i praktyczne wskazówki znajdziecie w filmie: „Dobre relacje rodzica z dzieckiem”. Zachęcam do obejrzenia. 🙂

Wiedza pedagogiczna

Nie ma jednej recepty na dobre wychowanie dziecka. W wyniku badań pedagogicznych, socjologicznych, psychologicznych z wykorzystaniem metod obrazowania mózgu, powstają nowe koncepcje wychowawcze. Warto śledzić rozwój nauki w tym zakresie i czerpać przydatne informacje. Sprawdzone i potwierdzone czynniki skutecznego wychowania to przede wszystkim obecność wychowawcza obojga rodziców. Ich oddziaływania powinna cechować: stałość, konsekwencja, jednolitość oraz umiejętność stosowania metod i środków wychowawczych. Należy uwzględnić predyspozycje dziecka i zastosować indywidualizację.

Każdy zaangażowany rodzic w rozwój swojego dziecka powinien ustawicznie poszerzać swoją wiedzę w zakresie pedagogiki. Znajomość zasad i sposobów oddziaływań pedagogicznych pozwala rodzicom unikać błędów i sprawniej osiągać cele wychowawcze.

Żywię wielką nadzieję, że blog, który prowadzę od ponad trzech lat oraz oferta moich usług na stronie dzieckokreatywne.pl służy Państwu wsparciem, by rozwijać w sobie rodzicielską moc pedagogiczną.

źródła:

Janina Maciaszkowa; O współżyciu w rodzinie; Nasza Księgarnia; Warszawa;1980

Lidia Cierpiałkowska; Helena Sęk; Psychologia kliniczna; PWN; Warszawa; 2019

Inteligencja przyrodnicza, czy warto ją rozwijać i jak to zrobić?

Dziecko obdarzone inteligencją przyrodniczą lubi spędzać czas na świeżym powietrzu. Chętnie obserwuję naturę i lubi różne eksperymenty przyrodnicze.

Podczas wypraw na łono natury obserwuje ślady zwierząt i próbuje odgadnąć do kogo należą. Tworzy kolekcje złożone z elementów przyrodniczych: z owadów, z roślin lub z eksponatów przyrody nieożywionej, takich jak: kamienie, muszle, skamieliny.

Wyposażone w lornetkę lubi obserwować ptaki i inne zwierzęta, analizuje ich nawyki i gromadzi wiedzę o ich życiu. Czerpie autentyczną przyjemność z obserwowania różnych zjawisk naturalnych i obiektów przyrodniczych. Fascynują je chmury, drzewa, góry. Lubi piesze wędrówki.

Samodzielnie zdobywa wiedzę i umiejętności związane z naukami przyrodniczymi. Potrafi dostrzec specyficzne zależności i wzorce występujące w przyrodzie. Stara się zrozumieć świat roślin i zwierząt. Prowadzi na własną rękę obserwacje i kategoryzacje spotkanych roślin i zwierząt. Stara się poznać i zrozumieć różne zjawiska przyrodnicze,

Jego życiowe marzenia a często konkretne plany zawodowe kierują się w stronę takich profesji, jak weterynarz, leśnik, botanik, projektant zieleni lub chce wykonywać inny zawód, który pozwoli mu na kontakt z przyrodą.

Uwielbia wizyty w ogrodach zoologicznych, w muzeach przyrodniczych, na farmach i innych miejscach, w których można poznawać tajniki przyrody. Dobrze radzi sobie z odróżnianiem różnych gatunków ptaków, psów, drzew i innych elementów flory i fauny.

W domowych warunkach dużą przyjemnością dla niego jest zajmowanie się akwarium, terrarium lub jakimś małym zwierzątkiem. Uwielbia oglądać programy przyrodnicze w telewizji, poznawać biografie i autobiografie słynnych przyrodników. Niemalże każdego dnia poświęcając nieco czasu na obserwowanie przyrody.

Dorośli z dobrze rozwiniętą inteligencją przyrodniczą są szczęśliwymi ludźmi zafascynowanymi otaczającym światem. Mają szczery szacunek do wszystkich istot żywych. Są otwarci na samodzielne odkrywanie, eksperymentowanie i doświadczanie natury otaczającego nas świata. Przez fakt, że człowiek jest elementem natury, osoby takie łatwiej podejmują działanie na rzecz rozwoju własnego w ujęciu holistycznym. To oni angażują się w sprawy ochrony obiektów przyrodniczych. Niektórzy z nich stają się współtwórcami wystaw, muzeów przyrodniczych, ogrodów zoologicznych, rezerwatów i parków. Dostarczają nam wiedzy.

Myślę, że najwięksi podróżnicy, miłośnicy przyrody oraz jej odkrywcy posiadali wysoki poziom tego rodzaju inteligencji.

Jak rozwijać inteligencję przyrodniczą dziecka?

Zachęcając do gromadzenia informacji na temat konkretnych gatunków zwierząt lub roślin.
Zapraszając dziecko do zajmowania się ogrodem lub jego projektowaniem.
Zorganizowanie ziołowego ogródka na parapecie.
Angażując dziecko w opiekę nad domowym pupilem.
Podsuwając dziecku atrakcyjne edukacyjne materiały przyrodnicze.
Opowiadając o sławnych przyrodnikach, podróżnikach i odkrywcach.
Wdrażając do uważnego obserwowania przyrody z wykorzystaniem technik Mindfulness.
Sporządzając wspólnie z dzieckiem spis wszystkich zwierząt żyjących w najbliższej okolicy.
Inspirując do prowadzenia „Dziennika przyrodnika”. Zapisując w nim swoje spostrzeżenia, pytania dotyczące funkcjonowania świata przyrody.
Ucząc korzystania z lornetki i lupy przy poznawaniu świata przyrody.
Organizując systematyczne wyprawy do lasu i obserwowanie zmian w konkretnym ekosystemie.
Zabierając dziecko do planetarium, oceanarium, palmiarni, papugarni, ZOO, na wystawy i do muzeów przyrodniczych.
Stwarzając dziecku możliwość częstego przebywania w wolnej przestrzeni, na powietrzu wśród natury.

Pielęgnując inteligencję przyrodniczą wspomagamy rozwój w zakresie wiedzy i umiejętności z dziedzin powiązanych z naukami przyrodniczymi, czyli umiejętności techniczne, konstruowanie, eksperymentowanie, badanie, obserwowanie, teoretyzowanie, dedukowanie. Warto więc rozwijać inteligencję przyrodniczą.

Źródła:

Thomas Armstrong; 7 rodzajów inteligencji; e-book; 2009

Iwona Czaj-Chudyba; Jak rozwijać zdolności dziecka?; WSiP; Warszwa 2009

Danuta Czelakowska; Inteligencja i zdolności twórcze dzieci w początkowym okresie edukacji. Rozpoznawanie i kształcenie; Oficyna Wydawnicza „Impuls”; Kraków 2007

Rola eksperymentu i doświadczenia w rozwoju dziecka

Maluchy poznają świat przez ciągłe eksperymenty i doświadczenia. Jest to metoda tyle atrakcyjna, co i całkowicie naturalna. Ludzkość nie rozwijała się poprzez czytanie mądrych ksiąg. To pojawiło się w istnieniu naszego gatunku dość niedawno i długo pozostawało przywilejem tylko niewielu. Człowiek jako jednostka i cała populacja rozwijali się dzięki eksperymentom i doświadczeniom.

Dzieci budując swój potencjał umysłowy powinny eksperymentować.

Zwróćcie uwagę, że wiele skutecznych metod edukacyjnych opiera się na eksperymencie i doświadczeniu. Są one również ważnym elementem poważnych badań w świecie dorosłych.

Eksperymenty i doświadczenia mają wielką zaletę. Są naturalnymi motywatorami do działań poprzez wzbudzanie zachwytu i podziwu u małego odbiorcy. Element zaskoczenia, który zazwyczaj pojawia się podczas eksperymentowania utrzymuje koncentrację uwagi, budzi emocje, dzięki którym pamięć działa sprawniej.

Z doświadczeniem mamy do czynienia, kiedy dziecko działa według określonej instrukcji i spodziewa się konkretnego wyniku, czyli końcowego efektu przeprowadzanego doświadczenia. Zna cel swojego działania i przewiduje jego rezultat. Sprawdza wcześniej założone przez siebie hipotezy lub zasugerowane przez innych. Analizuje tok własnych działań. Zastanawia się, czy potrafi dotrzeć do zamierzonego efektu.

Celem takich doświadczeń może być fantazyjna budowla z klocków lub z innych elementów, wiązanie sznurowadeł, napełnianie kubeczka napojem, nakładanie posiłku na swój talerzyk, narysowanie obrazka na zadany temat konkretną techniką plastyczną.

Doświadczenie jest uczeniem przez wiedzą praktyczną. Jest w pewnym sensie naśladownictwem. Polega na odtworzeniu pewnych działań, które ktoś już sprawdzał.

Potrzeby poznawcze dziecka popychają je w kierunku eksperymentu. Eksperyment nie działa według odgórnie zaplanowanych reguł. Nie ma charakteru odtwórczego.

Dziecko wykonując go ma pomysł na dzianie, ale nie wie, jaki będzie wynik.

Cechą najistotniejszą i odróżniającą eksperyment od doświadczenia jest fakt, że w przypadku podejmowania działań eksperymentalnych dziecko nie zna wyników swojej aktywności. To jest właśnie dodatkowym wzmocnieniem do podejmowania nieszablonowych działań.

Dzieci lubią eksperymentować, np. z zabawkami, nadając im nowe funkcje, obserwując zachowanie substancji ciekłych lub sypkich przy pewnych manipulacjach typu: mieszanie, przesypywanie lub przelewanie. Eksperymenty mogą dotyczyć percepcji sensorycznej, jak również reakcji interpersonalnych.

Ciekawość nowych zjawisk skłania je do podążania innowacyjną drogą i wnikliwego obserwowania efektów. Tak rozwija się kreatywność. Warto dać dziecku przestrzeń do eksperymentowania. Trzeba wkalkulować koszty typu; zmarnowany materiał, bałagan a czasem nawet brak zrozumienia innych domowników.

Dorośli podobne jak dzieci, odczuwając niepokój poznawczy, sięgają po doświadczenie i eksperyment. Najczęściej towarzyszy im wtedy dreszcz emocji związany z niepewnością efektu. Ich wyobraźnia i kreatywność zaczynają mocno uaktywniać się.

Warto towarzyszyć dziecku w jego odkrywaniu świata poprzez eksperymentowanie i doświadczenia. Można w ten sposób zyskać dla siebie wiele pozytywnych wrażeń.

źródło:

materiały z kursu: Kreatywny nauczyciel – twórca z wyobraźnią
Moduł 3; „Baza możliwośc, Eksperyment i doświadczenie”; Edu-Mach 2020

Dinozaury i mini wulkan – przepis na dobrą zabawę

Dinozaury i mini wulkan to propozycja wspólnej zabawa dziecka i rodzica. Niektóre maluszki fascynują się pradawnym światem dinozaurów. Znają na pamięć nazwy tych niesamowitych zwierząt. Z pomocą figurek prastarych gadów potrafią inscenizować ich życie pełne przygód. Dzieci bawiąc się w ten sposób rozwijają fantazję, słownictwo, wiedzę przyrodniczą. Stają się kreatywne.

Jeśli chcecie dołączyć do zabawy swoich dzieci, zaproponujcie zrobienie kilku elementów dekoracji świata dinozaurów.

Zróbcie mini las z epoki wielkich gadów.

Na podstawkach z plasteliny ustawcie liście paproci, papirusu lub innej rośliny przypominającej drzewa z mezozoiku. Dla przypomnienia, rosły wtedy wielkie paprocie, skrzypy, drzewa iglaste, mchy a pod koniec tej ery pojawiły się kwiaty. Można umieścić kilka suchych rozgałęzionych patyków, które będą grały rolę uschniętych drzew.

Największą atrakcją scenografii świata dinozaurów będzie, bez wątpienia, wulkan.

Jak zrobić wulkan w wersji mini?

Przygotuj:

Wąską szklankę lub inne naczynie w kształcie walca
Wiadro ziemi (około 10 Litrów)
Kilka kamieni, patyków i innych naturalnych materiałów
Ocet spirytusowy
Sodę oczyszczoną

Podwórko będzie najlepszym miejscem do wykonania wulkanu.

Chętni mogą zrobić to również w domu. Sprawdziłam osobiście. Frajda jest niesamowita. Trochę więcej sprzątania. Piasek spod mebli wydobywał się jeszcze przez jakiś czas, mimo starannego odkurzania. Warto było.

Ziemia powinna być wilgotna, żeby łatwo można było z niej formułować stożek.

Napełniamy wiadro ziemią i wykonujemy ruch taki jak przy robieniu babki z piasku.

Wielką babkę z ziemi okładamy kamykami lub innymi naturalnymi elementami typu muszelki lub patyki.

Na środku stożka robimy otwór, w którym zmieścimy szklankę. Możemy ją zastąpić innym naczyniem w kształcie walca wykonanym z plastiku lub metalu. Szło przy nacisku może pęknąć.

W trakcie wciskania w otwór okrągłego naczynia nasza góra wulkaniczna może nieco zniekształcić się. Nic nie szkodzi. Stare góry wulkaniczne nie są idealne.

Otoczenie wulkanu wzbogacamy imitacjami pradawnych roślin i figurkami dinozaurów. Można użyć gotowych lub wykonać je z mas plastycznych.

Do szklanki wsypujemy pół opakowania sody oczyszczonej. Dolewamy pół szklanki octu spirytusowego. Następuje reakcja chemiczna pomiędzy obiema substancjami, która wyzwala dużą objętość piany. Spieniony płyn gwałtowanie wydobywa się ze szczytu naszego wulkanu i rozlewa się niczym lawa po stoku góry. Dinozaury muszą uciekać! 😉

Co dalej będzie się działo?

To już zależy od Was.

Historia, którą wymyślicie wspólnie z dziećmi będzie waszą wspaniałą kreatywną opowieścią, którą możecie wielokrotnie powtarzać i rozbudowywać.

Zabawa dostarcza wielu ekscytujących wrażeń. Rozbudza ciekawość dziecka. Rozwija jego kreatywność. Uczy współpracy z innymi. Ćwiczy cierpliwości w dążeniu do zaplanowanego celu. Cementuje dobre relacje rodzica z dzieckiem. Jest niezapomniana przygodą.