uwaga

Mindfulness, dlaczego warto praktykować z dziećmi

Uważność to polski odpowiednik słowa mindfulness. Wprawdzie w słowniku naszego języka nie znajdziecie wyrazu „uważność”, ale wszyscy wiemy, że język żyje i przekształca się 😉

Uważność ma wiele wspólnego z uwagą. Mindfulness to zdolność umysłowa zajmująca się ćwiczeniem koncentracji uwagi.

Wykorzystuje do tego zmysły, by skupić umysł na doznaniach w danej chwili i w konkretnym miejscu.

Tu i teraz umieć skupić świadomość i rozpoznać rzeczywistość bez żadnych przekłamań jest wielką sztuką. Warto uczyć się jej od najmłodszych lat. Rozpoznanie rzeczywistości będzie możliwe, o ile porzucimy oceny, uprzedzenia i zniekształcenia poznawcze, którym często ulegamy nieświadomie. Otwarty umysł, który staje się lustrem rzeczywistości pozwala dostrzec więcej.

Spokój jest niezbędny, żeby podjąć próby uważności. Wyciszenie wewnętrzne oraz zewnętrzne jest początkiem dostrzegania zjawisk fizycznych (zmysłowych) a także myśli i uczuć.

Mindfulness jest techniką całkowicie świecką, nie wiążącą się z żadnymi ideałami religijnymi. Ćwiczy umiejętność, która pozwala odnaleźć świadomość samą w sobie.

Jakie korzyści daje praktykowanie mindfulness?

* Zwiększa koncentrację i zaangażowanie.

* Zmniejsza stres i niepokój.

* Uczy rozpoznawać emocje i wyrażać je werbalnie.

* Zwiększa zdolność do współczucia i rozwija inteligencję emocjonalną.

* Doskonali umiejętność podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów.

* Pomaga budować poczucie pewności siebie.

* Poprawia jakość snu.

Nauczanie dzieci ważności ma na celu poszerzenie ich wiedzy o zewnętrznych i wewnętrznych doświadczeniach. Mają możliwość zrozumieć, w jaki sposób emocję pojawiają się i objawiają się w ich ciałach. To daje szansę na samoregulację emocji i w efekcie samokontrolę.

Mindfulness jest techniką wspomagającą procesy adaptacyjne małego i całkiem dorosłego człowieka. Nie jest jednak panaceum na wszystkie trudności rozwojowe.

Nauka uważności wymaga dużo cierpliwości oraz dostosowania komunikatów do możliwości umysłowych dziecka. Słowo „świadomość” lepiej zastąpić określeniem „zauważasz”. „Skoncentruj się” określeniem „podążaj myślą/wyobraźnią”.

Tylko dobrowolny udział dziecka w ćwiczeniach uważności może dać oczekiwane rezultaty. Najlepszą zachętą dla malucha jest przykład rodzica. Praktykowanie mindfulness przez rodziców sprzyja poprawie relacji między dzieckiem a dorosłym. Poprawia samopoczucie i rozwija samoświadomość wszystkich.

Jak praktykować mindfulness, zapraszam na spotkania, które prowadzę stacjonarnie od września.

Chętnie odpowiem na dodatkowe pytania w komentarzach.

Zainteresowanym poszerzeniem wiedzy o mindfulness oraz indywidualnym doborem ćwiczeń wraz z instruktarzem udzielam w tym zakresie konsultacji online.

Zapraszam do kontaktu 🙂

Źródła:

https://web.swps.pl/strefa-psyche/blog/relacje/17648-mindfulness-jak-byc-obecnym-tu-i-teraz
Artykuł był publikowany w kwietniowym wydaniu „Newsweek Psychologia Extra 1/16”

Umiejętności sprzyjające dobrej koncentracji uwagi

Trudności z koncentracją uwagi są dość powszechnym zjawiskiem. Środowisko zewnętrzne oraz własne zasoby często sprzyjają zaburzeniom uwagi.

Umiejętność skupienia się na danym przedmiocie lub zjawisku oraz podjęcie działania, żeby osiągnąć zamierzone cele jest potrzebna nie tylko dzieciom. W życiu dorosłym bywa wyznacznikiem jakości życia i zadowolenia. Zaniedbania w tym zakresie z dzieciństwa przenoszą się na życie dojrzałe i mogą przejawiać się w sferze zawodowej społecznej lub rodzinnej. Mogą utrudniać rozwój osobisty.

Każdą umiejętność można rozwijać i doskonalić.

Trenując koncentrację uwagi u dziecka warto uświadomić sobie, że niektóre inne umiejętności będą działały stymulująco na sprawność skupiania uwagi.

1. Umiejętność słuchania

Bycie dobrym słuchaczem wymaga skoncentrowania się na nadawcy komunikatu. Jeśli ktoś jest myślami w innych miejscach, jego głowę zaprzątają jakieś osobiste sprawy, nie będzie w stanie dokładnie wysłuchać rozmówcy. Koncentracja uwagi aktywuje się mimo woli, jeśli jesteśmy w poprawnej relacji komunikacyjnej. Dziecko uczy się przez naśladowanie. Jeśli chcesz wiedzieć jakie są cechy dobrego słuchacza, czytaj tutaj.

2. Umiejętność czekania

Cierpliwość, czekanie na upragniony efekt wiąże się umiejętnością radzenia sobie ze stresem. Według Daniela Golemana zdolność odkładania na później zaspokojenia swoich potrzeb zwiększa potencjał inteligencji emocjonalnej, która przekłada się na osiąganie sukcesów w różnych dziedzinach życia. Eksperyment Waltera Mischela zwany „Testem cukierków”, być może nie był badaniem pozbawionym błędów, daje jednak do myślenia. Jeśli jesteś ciekawy, poczytaj tutaj.

3. Umiejętność utrzymywania porządku

Każdy rodzic wie, ile wysiłku musi włożyć, żeby nauczyć dziecko utrzymywania porządku wokół siebie. Dbanie o porządek, odkładanie przedmiotów na odpowiednie miejsca odbywa się przy znacznym zaangażowaniu uwagi dziecka. Inaczej się nie da. Jak wdrożyć dziecko do utrzymywania porządku przeczytaj tutaj.

4. Umiejętność opowiadania

Rozwijanie fantazji poprzez opowiadanie o jej wytworach świetnie ćwiczy koncentrację uwagi. Dziecko snując jakiś wątek myślami chce połączyć wszystkie elementy w całość. Skupia się na wymyślonej przez siebie historii. Opowiadanie wysłuchanych lub obejrzanych bajek również skłania malucha do skupiania uwagi na przekazywanych treściach.

5. Systematyczność

Systematyczność jest wewnętrzną dyscypliną, która wymaga własnego świadomego udziału do jej zrealizowania. Zanim dziecko uwewnętrzni tę cechę, warto, żeby miało szansę doświadczać systematyczności jako rutyny. To tworzy nawyk, który sprzyja osiąganiu celów. Tworzenie nawyku leży po stronie rodziców.

6. Umiejętność radzenia sobie z porażką

Ta umiejętność wymaga samoświadomości, rozumienia emocji i mechanizmów jakie nimi rządzą. Umiejętność zarządzania emocjami buduje się w długim procesie rozwojowym. Rodzice powinni z dużą dozą empatii wspierać dziecko w rozwoju emocjonalnym. Radzenie sobie z porażką wymaga podjęcia wielu procesów myślowych, przy których koncentracja uwagi jest niezbędna.

7. Umiejętność doprowadzania zadania do końca

Ta zdolność wymaga dużej cierpliwości, odporności na stres związanym z monotonią i wysiłkiem. Radzenie sobie z odraczaniem gratyfikacji i wiara we własne siły budują zdolność doprowadzania zadania do końca. Nikogo nie trzeba przekonywać, że ta zdolność jest wielce pożądaną w życiu. Ćwiczenie tej umiejętności wpływa korzystnie na koncentrację uwagi.

Im większa sprawność w wymienionych wyżej umiejętnościach, tym lepsza koncentracja uwagi. Mamy tu do czynienia z reakcją zwrotną, bo im sprawniejsza uwaga, tym łatwiej o ważne życiowo kompetencje.

Źródło:

Iwona Czaj-Chudyba; Jak rozwijać zdolności dziecka?; WSiP; Warszwa 2009

Jarosław Kordziński; Nauczyciel, trener, coach; Warszawa 2013

Robert J. MacKenzie; Kiedy pozwolić? Kiedy Zabronić?; Sopot 2016

10 zabaw wspomagających koncentrację uwagi dziecka w wieku przedszkolnym

Koncentracja uwagi to umiejętność skupienia się na określonej rzeczy lub zjawisku. Jest niezbędna przy wszystkich świadomych działaniach dziecka jak również dorosłego.

Zdolność ta rozwija się stopniowo. Początkowo jest selektywna i krótkotrwała.

Najmłodsze dzieci przejawiają uwagę mimowolną. Pojawia się bez ich woli pod wpływem różnych bodźców, najczęściej słuchowych, np. głośny dźwięk lub wzrokowych, np. jaskrawy kolor lub ruch.

Uwaga dowolna rozwija się od około trzeciego roku życia przez wiek przedszkolny i młodszy szkolny. Dzięki niej dziecko staje się zdolne do integracji wszystkich swoich funkcji umysłowych i fizycznych, żeby dostrzec i wykonać istotne w danym momencie zadanie, np. wysłuchać polecenie i podjąć aktywność zgodnie z nim.

W tym okresie też najczęściej ujawniają się pierwsze problemy z koncentracją uwagi.

Zabawy wspomagające koncentrację uwagi:

Proponowane poniżej zabawy w formie ćwiczeń i gier wpływają korzystnie również na rozwój intelektualny, emocjonalny i społecznej dziecka, mają też zasadnicze znaczenie w rozwoju umiejętności koncentracji uwagi.

Oto 10 propozycji zabaw wspierających zdolność koncentracji uwagi dziecka:

Składanie obrazka z części według wzoru i bez wzoru

Puzzle, rozsypanki obrazkowe płaskie i w formie klocków, również te wykonane przez rodziców w domu, sprawdzają się doskonale.

Układanie patyczaków na wzorze lub według własnego pomysłu

Patyczki mogą być drewniane plastikowe o różnej długości i grubości. W kształcie walca zalecam dzieciom bardziej sprawnym manualnie i bardziej zaawansowanym w treningu uwagi.

Odtwarzanie prostych rytmów

Takie zabawy mogą mieć charakter muzyczno-ruchowy (wyklaskiwanie lub wystukiwanie rytmu) lub mogą mieć formę plastyczną, czyli rysowanie, malowanie lub układnie sekwencji elementów.

Obrysowywanie figur geometrycznych, zamalowywanie figur geometrycznych

Tu sprawdzą się różnego rodzaju kolorowanki często krytykowane za hamowanie ekspresji dziecka. Jeśli chcemy doskonalić koncentrację uwagi, sprawdzą się dobrze.

Łączenie punktów tworzących figurę

Jest wiele dostępnych w księgarniach i w Internecie kart pracy, które zachęcają dziecko do rysowania od kropki do kropki. Rodzice mogą sami przygotować takie karty i zaciekawić dziecko pytaniem: Co powstanie, gdy połączysz kropki?

Płaskie układanki geometryczne

Pomocne będzie układanie według wzoru wszelkiego rodzaju mozaik wykonanych z różnych materiałów lub z kupionych gotowych zestawów. Takie zabawy mają tę zaletę, że dziecko może wracać do nich wielokrotnie i rozwijać swoją kreatywność tworząc własne wzory.

Zapamiętywanie kolejności prezentowanych obrazków

Potrzebna jest współpraca z drugą osobą, która pokazuje elementy do zapamiętania i weryfikuje poprawność wykonania zadania. Role można odwracać. Kontrolowanie poprawności wykonania sprzyja usprawnianiu koncentracji uwagi.

Naśladowanie sekwencji ruchów

Dobrze sprawdza się zabawa w „Cień”. Bawcie się tańcem i pantomimą.

Zapamiętywanie i odtwarzanie listy eksponowanych przedmiotów

Poziom trudności trzeba dostosować do dziecka. Zacząć od najprostszych, np. dwóch elementów i powoli zwiększać trudność. Uczestnicy zabawy mogą zamieniać się rolami. Zabawę można modyfikować o wskazywanie brakujących przedmiotów wcześniej eksponowanych.

Wyszukiwanie ze zbioru różnych przedmiotów dwóch takich samych

Zachęcam do gry w „Memory” po kliknięciu tutaj znajdziecie przepis na domowe „Memory”.

Źródło:

Lawrence C. Katz, Manning Rubin; Neurobik. Zadbaj o kondycję mózgu; 2002

Biuletyn-Koncentracja uwagi. Niezbędnik nauczyciela; Samorządowy Ośrodek Doradztwa Metodycznego i Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach

6 wskazówek, jak rodzice mogą poprawić koncentrację uwagi swojego dziecka.

Koncentracja uwagi to świadoma gotowość całego organizmu do podjęcia i kontynuowania działania, by osiągnąć jakiś cel. Umiejętność koncentracji rozwija się od chwili narodzin i jest ściśle związana z rozwojem mózgu. Dziecięca uwaga jest selektywna i krótkotrwała. Maluchom trudno skupić się dłużej na jednym zadaniu, chyba że bardzo zaciekawi je nowa aktywność lub nowy obiekt, wtedy potrafią dłużej się nim zajmować.

Zazwyczaj problemy z koncentracją uwagi zaczynają być widoczne dopiero w pierwszych dniach nauki szkolnej.

Jak rodzice mogą wpłynąć na zdolność koncentracji uwagi swojego dziecka?

Oto 6 praktycznych wskazówek:

1. Ograniczaj dystraktory uwagi

Największymi dystraktorami są: włączony telewizor, inne migające ekrany, głośna muzyka. To nie pozwala skoncentrować się na wykonywanym zadaniu. Wprowadź limity na działanie tych urządzeń.

2. Zadania zamieniaj w zabawę.

Jeśli dziecko ma posprzątać po zabawie, wymyśl do tego konkurs, np. – kto pierwszy z najdzie wszystkie czerwone klocki i wrzuci je do koszyka. Bierz udział w tej zabawie. Wykaż się cierpliwością. Jako nagrodę zaoferuj dziecku jego ulubione łaskotki lub drapanie po pleckach albo inne fajne wasze aktywności.

3. Postaw na praktyczne działanie

Każde praktyczne wykonanie jakiegoś zadania jest treningiem koncentracji uwagi. Mogą to być konstrukcje z klocków wykonane według instrukcji, przygotowanie posiłku, nakrycie do stołu, segregowanie ubrań, zabawek itp.

4. Zachęcaj dziecko do udziału w zajęciach typu: taniec, śpiew, drama.

Takie zajęcia sprzyjają budowaniu u dziecka nie tylko umiejętności koncentracji uwagi ale również poczucia własnej wartości, pewności siebie, komunikacji oraz koordynacji.

5. Chwal swoje dziecko.

Jeśli zauważysz, że dziecko skupia się na wykonywanej czynności, zauważaj to i chwal je. Takie pozytywne wzmocnienia zachęcają do większego starania się. Nie podkreślaj niepowodzeń w tym zakresie, które z pewnością będą się pojawiać.

6. Korzystaj z porad specjalistów.

Zdarza się, że niektóre dzieci mogą przejawiać kłopoty z koncentracją uwagi mimo wielkiego starania się, by tak nie było. Warto zapytać o opinię np. pani w przedszkolu lub pediatry i poprosić o wskazanie specjalisty od tego rodzaju problemów.

Źródło:

familesonline.co.uk
www.clairehalsey.com