Skąd biorą się zahamowania spontanicznej ekspresji emocji i potrzeb

Jeśli w atmosferze twojego domu rodzinnego dominowały: pesymizm, dążenie do ideału i tłumienie emocji, pomyśl, czy nie przenosisz tego do swojej nowej rodziny, którą stworzyłeś.

Często, wbrew wcześniejszym założeniom, powielamy schematy z własnego dzieciństwa. Warunki, w których kształtuje się osobowość dziecka rzutują na jakość dorosłego życia.

Są domy, w których obowiązuje sztywny zestaw zasad i przekonań dotyczących osiągnięć i dobrego zachowania. Wszyscy są nadmiernie czujni, że coś może pójść nie tak. Panuje negatywne nastawienie do rzeczywistości. Promuje się dążenie do ideału. Tłumi emocje.

Warto podjąć autorefleksję, czy oby nie jesteśmy nieświadomymi nosicielami takich zasad.

Dziecko wychowujące się w takiej atmosferze może w życiu dojrzałym kierować się, wynikłymi ze swoich wczesnych doświadczeń, dysfunkcyjnymi schematami. Oto przykłady:

Negatywizm

Masz pesymistyczne nastawienie do rzeczywistości. Często narzekasz. Skupiasz się na przykrych sytuacjach i odrzucasz pozytywne doświadczenia. Snujesz katastroficzne wizje dotyczące przyszłości. Odczuwasz paraliżujący lęk przed popełnieniem błędu w kluczowych sprawach. Nadmiernie zamartwiasz się i jesteś wyczulony na najmniejsze przejawy zagrożenia.

Zahamowanie emocjonalne

Obawiasz się krytyki, zawstydzenia, porzucenia. Nadmiernie kontrolujesz emocje. Boisz się utraty panowania nad nimi. Odczuwasz przymus hamowania złości, radości, agresji, pobudzenia seksualnego, wyrażania potrzeb i spontanicznej zabawy. Jesteś spięty.

Nadmierne wymagania

Towarzyszy ci stałe poczucie, że jesteś niewystarczająco dobry. Dlatego starasz się ciągle spełniać wygórowane wymagania i mieć świetne osiągnięcia. W ten sposób masz nadzieję na uniknięcie krytyki innych osób. Możesz popadać w perfekcjonizm, sztywność stosowania zasad z różnych dziedzin życia. Jesteś bardzo krytyczny wobec siebie i innych. Ten schemat pozbawia cię cieszenia się życiem, swobodnego odpoczynku, nawiązywania i podtrzymywania relacji.

Schemat bezwzględnej surowości

Łatwo wzbudzić w tobie gniew. Stajesz się wtedy niecierpliwy i karzący. Uważasz, że za każdy błąd powinno się surowo karać. Nie potrafisz wybaczać sobie i innym. Masz trudności z wejściem w perspektywę i emocje drugiej osoby. To utrudnia rozwinięcie inteligencji emocjonalnej i umiejętności mentalizacji.

Jeśli chcesz wiedzieć jak podchodzić do błędów popełnianych przez dziecko, kliknij tutaj.

Jeśli zastanawiasz się, czy warto przyznać się przed swoim dzieckiem do własnego błędu kliknij tutaj.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Konsekwencje warunkowej akceptacji i miłości w dzieciństwie

Małe dziecko potrzebuje przychylności swoich opiekunów. Jeśli dostaje ją tylko jako nagrodę za zaspokojenie ich potrzeb (ambicji, poprawy nastroju), stworzy sobie schematy, które pomogą mu uzyskać swój cel.

Stanie się bardziej nakierowane na potrzeby innych. Będzie tłumiło swoje emocje, gniew, złość, smutek a czasem nawet radość i entuzjazm. Wszystko po to, żeby zadowolić rodziców i uniknąć ich niezadowolenia. Dziecko nauczy się, że jego potrzeby nie są tak ważne jak potrzeby innych osób.

Zbuduje w swojej świadomości schematy pomagające mu dostać od opiekunów zainteresowanie i miłość. Osiągnięcie ich będzie oparte na warunkach, które dziecko nauczy się spełniać. Te schematy zapewne przetrwają do dorosłości i będą dawały o sobie znać w sposób toksyczny.

Schemat podporzadkowania się

Czujesz przymus hamowania swoich emocji, by uniknąć przykrych konsekwencji ze strony innych ludzi, na przykład ich gniewu, odwetu, złości. Jesteś nadmiernie uległy. Niestety jednocześnie gromadzisz w sobie duże pokłady złości, gniewu, frustracji. Od czasu do czasu zdarzają ci się gwałtowne wybuchy złości. Pojawia się zachowanie bierno-agresywne. Dołączyć mogą objawy somatyczne: bóle głowy, brzucha, uciski w klatce piersiowej.

Schemat samopoświęcenia się

Dobrowolnie poświęcasz się dla innych, zwłaszcza tych słabszych. Jesteś wrażliwy na ludzkie cierpienie. Zaniedbujesz przy tym własne potrzeby. Zajmując się swoimi sprawami możesz odczuwać wyrzuty sumienia. Funkcjonowanie przez długi czas w takim schemacie powoduje gromadzenia się żalu do osób, dla których się poświęcasz. Występuje przy współuzależnieniu.

Schemat poszukiwania aprobaty

Poszukujesz szacunku i aprobaty u innych za wszelką cenę. Nie radzisz sobie z niską samooceną, mimo że szukasz potwierdzenia swojej wartości w opiniach innych. Masz wrażenie, że nie żyjesz dla siebie i według swoich wartości tylko dla innych. Trochę na pokaz. Nie potrafisz w pełni przeżywać radości.

W następnym wpisie będzie o atmosferze domowej, w której dominują: pesymizm, dążenie do ideału i tłumienie emocji. Jakie to wykształci schematy dowiecie się wkrótce.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020