Kategoria: Wspieranie rozwoju dziecka

Co widzi dziecko tuż po urodzeniu i jak wspierać rozwój zmysłu wzroku?

Jak rozwija się wzrok noworodka?

1. Wzrok noworodka – dlaczego nie widzi jeszcze jak dorosły?

  • niedojrzałość układu wzrokowego po narodzinach
  • jak wygląda obraz widziany przez noworodka
  • odległość, z której dziecko widzi najlepiej (20–30 cm)
  • dlaczego twarz rodzica jest dla dziecka najważniejszym „obiektem”

2. Jakie kolory widzi noworodek?

  • świat czarno-biały na początku życia
  • znaczenie kontrastów
  • kiedy dziecko zaczyna rozpoznawać:
    • czerwień
    • zieleń
    • żółty
    • niebieski
  • rozwój widzenia barw miesiąc po miesiącu

3. Jakie kształty i wzory przyciągają uwagę niemowlęcia?

  • duże figury geometryczne
  • pasy, szachownice, spirale
  • kontrastowe kontury
  • twarz człowieka jako najciekawszy wzór dla mózgu dziecka

4. Jak stymulować wzrok noworodka w pierwszych miesiącach życia?

  • kontakt twarzą w twarz
  • spokojne pokazywanie przedmiotów
  • śledzenie ruchu oczami
  • znaczenie naturalnego światła
  • unikanie przebodźcowania i ekranów

5. Zabawki wspierające rozwój wzroku niemowlęcia

W pierwszych tygodniach:

  • karty kontrastowe
  • książeczki czarno-białe
  • zawieszki o wyraźnych wzorach

Około 2–4 miesiąca:

  • czerwone i żółte elementy
  • proste grzechotki
  • karuzele nad łóżeczko

Po 4 miesiącu:

  • kolorowe zabawki sensoryczne
  • zabawki wspierające koordynację wzrokowo-ruchową
  • bezpieczne lustereczka dla niemowląt

6. Jakich bodźców wzrokowych unikać?

  • nadmiaru świecących zabawek
  • migających świateł
  • ekranów telefonów i telewizorów
  • zbyt dużej ilości bodźców jednocześnie

7. Kiedy rozwój wzroku może wymagać konsultacji specjalisty?

  • brak kontaktu wzrokowego
  • brak śledzenia ruchu
  • utrzymujące się zezowanie
  • nadwrażliwość na światło
  • niepokojące objawy u niemowlęcia

Bibliografia

BebiProgram. (2023). Karty kontrastowe dla niemowląt: jak ich używać? https://www.bebiprogram.pl/dziecko-rozwoj-i-zywienie/rozwoj/rozwoj-mozgu-i-zmyslow/zrob-to-sama/karty-kontrastowe-dla-niemowlat-jak-ich-uzywac

eBobas.pl. (2024). Rozwój wzroku dziecka. Jakie kolory widzi noworodek i niemowlak? https://ebobas.pl/artykuly/czytaj/1468/rozwoj-noworodka/rozwoj-wzroku-dziecka-jakie-kolory-widzi-noworodek-i-niemowlak

EYEMED Lublin. (2025). Jak widzi niemowlę i małe dziecko? Etapy rozwoju wzroku. https://eyemed.pl/baza-wiedzy/jak-widzi-male-dziecko/

Mustela Polska. (2025). Rozwój wzroku dziecka – jakie kolory widzi noworodek? https://www.mustela.pl/blogs/news/rozwoj-wzroku-dziecka-jakie-kolory-widzi-noworodek

Przedszkole Wielichowo. (2026). Rozwój wzroku u niemowląt miesiąc po miesiącu: co jest normą? https://www.przedszkole-wielichowo.pl/rozwoj-wzroku-niemowlat

Fabryka Wafelków. (2025). Zabawki kontrastowe dla niemowląt. https://www.fabrykawafelkow.pl/73-zabawki-kontrastowe

Jak rozpoznać, że dziecko może mieć depresję?

Depresja u dzieci i nastolatków przez długi czas była tematem pomijanym. Wiele osób myślało, że „dzieci nie mają problemów, tylko dorastają” albo że „z tego się wyrasta”. Tymczasem badania i praktyka kliniczna pokazują, że zaburzenia depresyjne mogą pojawić się już w wieku szkolnym, a ich wczesne rozpoznanie ma ogromne znaczenie dla zdrowia i rozwoju dziecka.

Objawy, które powinny zaniepokoić rodziców

Depresja u dzieci może wyglądać inaczej niż u dorosłych. Najczęściej objawia się poprzez:

  • Utrzymujący się smutek lub drażliwość – dziecko wydaje się „ciągle niezadowolone”, łatwo wpada w złość lub płacze bez wyraźnej przyczyny.
  • Wycofanie z relacji – ograniczenie kontaktów z rówieśnikami, unikanie zabaw, brak chęci do spotkań.
  • Spadek zainteresowań – dziecko przestaje cieszyć się tym, co wcześniej sprawiało mu przyjemność.
  • Zmiany w apetycie i śnie – trudności z zasypianiem, wybudzanie się w nocy, nadmierna senność albo przeciwnie – zbyt mała ilość snu; brak apetytu lub objadanie się.
  • Problemy z koncentracją i nauką – spadek wyników szkolnych, trudności z pamięcią, poczucie „braku siły do nauki”.
  • Niska samoocena – częste wypowiedzi w rodzaju: „Jestem głupi/a”, „Nic mi nie wychodzi”, „Nikt mnie nie lubi”.
  • Objawy somatyczne – bóle brzucha, głowy, napięcia mięśniowe, które nie mają wyraźnej przyczyny medycznej.
  • Myśli rezygnacyjne lub samobójcze – sygnał alarmowy, który wymaga natychmiastowej pomocy specjalisty.

Kiedy zgłosić się do specjalisty?

Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie, nasilają się lub zaczynają utrudniać dziecku codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z psychologiem lub psychiatrą dziecięcym. Wczesna interwencja pomaga uniknąć pogłębiania się problemu i daje dziecku szansę na odzyskanie równowagi emocjonalnej.

Nie należy bagatelizować wypowiedzi o braku sensu życia czy chęci zniknięcia. Nawet jeśli wydają się przesadzone, zawsze wymagają rozmowy i konsultacji ze specjalistą.

Jak rodzic może pomóc dziecku?

  • Bądź uważny i obecny – słuchaj tego, co dziecko mówi, i obserwuj jego zachowania.
  • Okazuj wsparcie – zapewniaj, że nie jest samo i że chcesz mu pomóc.
  • Nie oceniaj – unikaj stwierdzeń typu: „Weź się w garść”, „Inni mają gorzej”.
  • Szukaj profesjonalnej pomocy – terapia, wsparcie psychologa czy psychiatry to ważny krok w leczeniu depresji.

Depresja u dzieci to realne zaburzenie, które nie jest przejawem lenistwa ani „złego charakteru”. To choroba, która wymaga zrozumienia, empatii i profesjonalnej pomocy. Jeśli masz wątpliwości – lepiej skonsultować się z psychologiem niż czekać, aż objawy same ustąpią.

Bibliografia:
  1. Bomba, J. (2015). Zaburzenia depresyjne u dzieci i młodzieży. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
  2. Namysłowska, I. (2018). Psychiatria dzieci i młodzieży. Warszawa: PZWL.
  3. Kołakowski, A., & Pisula, E. (2011). Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  4. Mazur, J. (2016). Zdrowie psychiczne młodzieży w Polsce. Warszawa: Instytut Matki i Dziecka.
  5. Wolańczyk, T. (2012). Zaburzenia emocjonalne i behawioralne u dzieci. Warszawa: PZWL.

Docenić, a nie ocenić – jak wspierać dziecko na zakończenie roku szkolnego?

Koniec roku szkolnego. W głowach wielu dzieci i rodziców pojawia się to samo pytanie: „Jakie będzie świadectwo?”
Z czerwonym paskiem czy bez? Z nagrodą, wyróżnieniem, dyplomem – czy tylko „zwykłym” podsumowaniem?

Ale zanim spojrzysz na stopnie, zatrzymaj się na chwilę.
Zadaj sobie pytanie:

Co naprawdę świadczy o wysiłku mojego dziecka przez te ostatnie miesiące?

Świadectwo to nie całe dziecko

Ocenianie roku szkolnego wyłącznie przez pryzmat stopni to jak patrzenie na obraz przez dziurkę od klucza. Nie zobaczysz wszystkiego, co naprawdę ważne:

  • że dziecko codziennie wstawało mimo trudności,
  • że próbowało zrozumieć to, co dla niego trudne,
  • że przetrwało klasowy konflikt albo niepowodzenie w ulubionym przedmiocie,
  • że zbudowało odwagę, by zgłosić się do odpowiedzi, choć się bało.

Dlaczego warto doceniać wysiłek, a nie tylko efekty?

W psychologii rozwojowej mówimy o nastawieniu na rozwój (growth mindset), które pozwala dziecku uczyć się na błędach i budować poczucie własnej skuteczności.
Jeśli dziecko słyszy:

„Jestem z Ciebie dumny, że tak się starałeś, nawet jeśli nie zawsze Ci wychodziło”
— uczy się, że jego wartość nie zależy od wyników, ale od podejmowanego wysiłku i wytrwałości.

Dzieci, które są stale porównywane do innych lub oceniane tylko przez pryzmat ocen, mogą:

  • mieć niższą samoocenę,
  • bać się podejmowania wyzwań,
  • rezygnować z prób, by nie „zawieść”.

Jak wspierać dziecko na zakończenie roku?

Oto kilka sposobów, jak docenić dziecko za to, kim jest, a nie tylko za to, co osiągnęło:

1. Podsumuj razem z dzieckiem rok szkolny

Zamiast komentować świadectwo, zrób z dzieckiem małą retrospekcję:

  • Czego się nauczyło (nie tylko szkolnie)?
  • Co było dla niego najtrudniejsze – i jak sobie z tym poradziło?
  • Z czego jest dumne?

2. Powiedz na głos, co dostrzegasz

„Zauważyłam, jak bardzo się starałeś, żeby zrozumieć matematykę.”
„Doceniam, że mimo trudnych chwil w klasie, starałaś się być sobą i nie poddać się presji.”

3. Świętuj razem sukcesy – małe i duże

To może być wspólny spacer, pyszna kolacja, dzień bez obowiązków, list od rodzica do dziecka z podziękowaniami.

4. Zostaw przestrzeń na emocje

Dla niektórych dzieci koniec roku to też smutek, rozczarowanie, zmęczenie. Nie każ dziecku być „tylko radosnym”. Wysłuchaj. Przyjmij. Bądź.

Na zakończenie roku nie pytaj tylko:
„Co masz na świadectwie?”
Lepiej zapytaj:
„Czego się nauczyłeś o sobie?”
„Z czego jesteś najbardziej dumny?”

Bo najważniejsze świadectwo Twojego dziecka to nie to wydrukowane na papierze – tylko to, które buduje w swoim wnętrzu.

Zapraszam do indywidualnej konsultacji, jeśli czas zakończenia roku szkolnego jest trudny. Może też uruchamia w tobie trudne emocje. Warto zadbać o takie momenty w życiu swoim i swojego dziecka.

Źródła:
  1. Dweck, C. (2017). Nowa psychologia sukcesu. Naucz się realizować swój potencjał. Wydawnictwo MUZA.
  2. Juul, J. (2011). Twoje kompetentne dziecko. Wydawnictwo MiND.
  3. Mazlish, E., & Faber, A. (2013). Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały. Jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły. Media Rodzina.
  4. Ławicka, A. (2022). Nie jestem gorszy. Jak wspierać dziecko z wyzwaniami rozwojowymi. Wydawnictwo Natuli.
  5. Suwalska, B. (2021). O relacji rodzic–dziecko: Jak budować więź, która wspiera rozwój. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Zabawa rozwijająca samoświadomość emocji u przedszkolaków

Samoświadomość emocjonalna to jedna z najważniejszych kompetencji społeczno-emocjonalnych, której podstawy kształtują się już w wieku przedszkolnym. Dzieci, które potrafią rozpoznawać i nazywać swoje uczucia, łatwiej radzą sobie w relacjach, szybciej uczą się regulacji emocji i z większą otwartością proszą o pomoc, gdy jej potrzebują.

Dlaczego warto uczyć dzieci rozpoznawania emocji?

Małe dzieci doświadczają emocji równie intensywnie jak dorośli, ale nie zawsze potrafią je zrozumieć czy wyrazić słowami. Kiedy pomagamy im zauważać to, co czują – smutek, radość, złość czy strach – dajemy im narzędzia do budowania zdrowych relacji i lepszego kontaktu z samym sobą.

Zabawy wspierające nazywanie emocji powinny być proste, oparte na bliskim kontakcie z dorosłym, pełne akceptacji i ciekawości. Jedną z takich zabaw proponujemy poniżej.

Zabawa: „Emocjonalne lustro”

Cel:

Rozwijanie świadomości emocji i umiejętności ich nazywania u dzieci w wieku przedszkolnym (3–6 lat).

Co będzie potrzebne?

  • Kartoniki z rysunkami twarzy przedstawiającymi podstawowe emocje (radość, smutek, złość, strach, zdziwienie)
  • Lustro
  • Czas i uwaga dorosłego

Przebieg zabawy:

  1. Pokaż dziecku kartonik z rysunkiem emocji i zapytaj: „Jak myślisz, co ta buzia czuje?”
  2. Jeśli dziecko nie zna słowa, pomóż mu: „To jest smutek. Czasem czujemy się tak, gdy coś się nie uda albo gdy ktoś nas nie przytuli.”
  3. Poproś dziecko, aby spróbowało zrobić podobną minę przed lustrem: „A teraz pokaż, jak wygląda twoja buzia, gdy jesteś smutny/smutna.”
  4. Nazwijcie wspólnie emocję, a potem porozmawiajcie o sytuacjach, w których dziecko może ją odczuwać: „Kiedy ostatnio byłeś smutny?” albo „Co ci pomaga, gdy jesteś smutna?”
  5. Powtórzcie zabawę z innymi emocjami, stopniowo dodając trudniejsze (np. zazdrość, wstyd, duma).

Wskazówki dla dorosłych:

  • Reaguj z empatią na każdą wypowiedź dziecka – nie poprawiaj, ale wspieraj eksplorowanie emocji.
  • Unikaj ocen: nie ma „złych” emocji – każda jest ważną informacją o tym, co się z nami dzieje.
  • Zabawę można powtarzać codziennie, np. jako część wieczornego rytuału.

Budowanie emocjonalnego słownika dziecka to inwestycja w jego przyszłe zdrowie psychiczne. Im wcześniej zaczniemy wspierać dzieci w rozpoznawaniu i nazywaniu emocji, tym większą szansę mają na to, by wyrosnąć na osoby, które potrafią dbać o siebie i swoje relacje z innymi.

Zabawa w „emocjonalne lustro” to proste, a jednocześnie głębokie narzędzie do budowania tej ważnej kompetencji – z czułością, bliskością i uważnością.

Zapraszam do indywidualnej konsultacji w zakresie świadomego wpierania rozwoju dziecka.

Żródła:

Białecka-Pikul, M. (2012). Rozwój rozumienia emocji u dzieci w wieku przedszkolnym. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Faber, A., & Mazlish, E. (2014). Jak mówić, żeby maluchy nas słuchały. Poradnik przetrwania dla rodziców dzieci w wieku 2–7 lat. Media Rodzina.

Gerhardt, S. (2015). Dlaczego miłość ma znaczenie. Jak uczucia wpływają na rozwój mózgu dziecka. Mamania.

Ławicka, H. (2020). Nie jestem twoim terapeutą. O granicach w relacji dorosły–dziecko. Natuli – Dzieci są ważne.

Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2014). Potęga obecności. Jak obecność rodzica kształtuje rozwój młodego umysłu. Mamania.

Tomaszewska, A. (2022). Emocje przedszkolaka. Jak wspierać rozwój emocjonalny dzieci w wieku 3–6 lat. Harmonia.

Konsekwencje zaburzeń integracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej mogą być powiązane z wieloma ograniczeniami w rozwoju dziecka. Ich konsekwencje mogą obejmować różne sfery funkcjonowania dziecka. Oto najczęstsze następstwa:

1. Problem w rozwoju motorycznym

  • Opóźniony rozwój ruchowy – dziecko później zaczyna raczkować, chodzić, skakać.
  • Słaba koordynacja ruchowa – trudności w jeździe na rowerze, łapaniu, szybkości, rysowaniu.
  • Niski poziom napięcia mięśniowego (hipotonia) – dziecko może być wiotkie, szybko się męczyć.
  • Problemy z równowagą i koordynacją – potykanie się, trudności w pokonywaniu nierównych powierzchni.

2. Trudności w zakresie funkcji poznawczych

  • Problemy z koncentracją uwagi – dziecko łatwo się rozprasza, ma trudności ze skupieniem na zadaniach.
  • Opóźniony rozwój mowy – zaburzenia przetwarzania słuchowego mogą mieć wpływ na zaburzenia mowy.
  • Trudności w nauce – problemy z czytaniem, pisaniem, matematyką (np. z orientacją przestrzenną, mylenie liter).

3. Nadwrażliwość lub niedowrażliwość sensoryczna

  • Nadwrażliwość na bodźce :
    • Unikanie hałasu, światła, dotyku (np. niechęć do przytulania, niechęć do czesania włosów).
    • Silna niechęć na dźwięki, jaskrawe światło.
  • Niedowrażliwość sensoryczna :
    • Wysoka tolerancja na ból, brak reakcji na bodźce dotykowe (np. brak odczuwania ciepła).
    • Poszukiwanie doznań (np. mocne przyciskanie ołówka, gryzienie ubrań).

4. Problemy psychiczne

  • Łatwe przechodzenie od euforii do frustracji – dziecko może mieć zwiększoną labilność emocjonalną.
  • Unikanie wyzwań społecznych – trudności w interakcjach z rówieśnikami, wycofanie.
  • Lęki i tendencja do wycofywania się – dziecko może być przytłoczone przez bodźce i mieć trudności w nowych sytuacjach.

5. Trudności w samodzielności

  • Problemy z ubieraniem się – trudności z zapinaniem guzików, wiązaniem butów.
  • Niechęć do spożywania niektórych pokarmów – dzieci z nadwrażliwością dotykową, mogą mieć awersję do spożywania niektórych pokarmów.
  • Trudności z planowaniem działań – problem z zaplanowaniem kilku kroków po kolei (np. mycie zębów, pakowanie plecaka).

6. Ryzyko wystąpienia zagrożeń w przyszłości

  • Obniżona samoocena – dziecko może czuć się „inne” i mieć poczucie porażki.
  • Skłonność do stresu i lęku – obciążenie sensoryczne może działać chronicznie.
  • Problem z zachowaniem – impulsywność, agresja, nadmierna płaczliwość.

Zaburzenia integracji sensorycznej mogą obejmować różne aspekty życia dziecka. Wczesna diagnoza i terapia sensoryczna (np. zajęcia z terapeutą SI) mogą pomóc w poprawie funkcjonowania.

Czy zauważasz u jakiekolwiek objawy u twojego dziecka, które Cię niepokoją?

Zapraszam do kontaktu.

Źródło:

Jean Ayres, Dziecko, a integracja sensoryczna, Gdańsk 2015

Integracja Sensoryczna, kwartalnik PSTIS, nr 3, 2018

Maria Borkowska, Kinga Wagh, Integracja sensoryczna na co dzień, Warszawa 2010

Maria Żebrowska, Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa 1986

Adam Bochenek , Michał Reicher, Anatomia człowieka t. IV, Warszawa, 2010

Zagrożenia dla prawidłowej integracji sensorycznej

Integracja sensoryczna to sposób porządkowania informacji przez mózg, odbieranych przez zmysły. Pozwala człowiekowi na celowe działanie, właściwe reakcje organizmu, umożliwia również selekcję informacji i odwołuje się do wcześniejszych doświadczeń.

Oto główne zagrożenie dla prawidłowej integracji sensorycznej:

1. Czynniki prenatalne i okołoporodowe

  • Problemy z ciążą – np. stres matki, niedobory pokarmowe, używki (alkohol, papierosy, narkotyki).
  • Przedwczesny poród – wcześniactwo często związane z niedojrzałością układu nerwowego.
  • Niedotlenienie okołoporodowe – może być przyczyną uszkodzenia mózgu i ograniczeń sensorycznych.
  • Cesarskie cięcie – dzieci urodzone w ten sposób mogą mieć mniej bodźców proprioceptywnych niż te urodzone naturalnie.

2. Czynniki środowiskowe

  • Brak odpowiednich stymulacji sensorycznej – dzieci odbierające mniej bodźców (dotyk, ruch, dźwięk, światło).
  • Nadmierna ekspozycja na ekrany – zaburzona interakcja z bodźcami pochodzącymi z naturalnego środowiska i zmniejszająca ilość bodźców ruchowych.
  • Mało zajęć – zabawa na świeżym powietrzu, wspinanie się, bieganie są kluczowe dla rozwoju sensoryki.
  • Zbyt sterylne środowisko – unikanie brudu, dotykanie różnych faktur może ograniczać rozwój zmysłów.

3. Choroby i zaburzenia neurologiczne

  • Zaburzenie ze spektrum autyzmu (ASD) – dzieci z autyzmem często mają nadwrażliwość lub niedowrażliwość sensoryczną.
  • Mózgowe porażenie dziecięce – może przyczyniać się do zaburzeń w odbiorze i przetwarzaniu bodźców.
  • Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD) – problemy z koncentracją i specyfikacjami bodźców sensorycznych.
  • Padaczka i inne skutki neurologiczne – mogą zaburzyć działanie układu nerwowego.

4. Czynniki psychologiczne

  • Przewlekły stres i lęki – mogą powodować nadwrażliwość na bodźce (np. hałas, dotyk).
  • Traumy i zaniedbanie – dzieci, które doświadczyły przemocy lub braku bliskości, mogą mieć trudności z rozumieniem i różnicowaniem bodźców sensorycznych.

5. Inne problemy zdrowotne

  • Nieprawidłowa postawa ciała – może obejmować propriocepcję (czucie własnego ciała w przestrzeni).
  • Wady wzroku i słuchu – ograniczają dostęp do bodźców i mogą wpływać na rozwój sensoryczny.
  • Alergie i nietolerancje pokarmowe – np. nietolerancja glutenu lub laktozy może spowodować zapalenie, które pojawia się też w układzie nerwowym.
Wczesne wykrycie problemów i profesjonalna terapia może przeciwdziałać następstwom zaburzeń integracji sensorycznej. Jeśli masz wątpliwości co do integracji sensorycznej u twojego dziecka, warto skontaktować się z terapeutą SI.

Źródło:

Jean Ayres, Dziecko, a integracja sensoryczna, Gdańsk 2015

Integracja Sensoryczna, kwartalnik PSTIS, nr 3, 2018

Maria Borkowska, Kinga Wagh, Integracja sensoryczna na co dzień, Warszawa 2010

Maria Żebrowska, Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa 1986

Adam Bochenek , Michał Reicher, Anatomia człowieka t. IV, Warszawa, 2010

Zmiany aktywności życiowej rodziców dziecka z niepełnosprawnością

Otrzymanie diagnozy o niepełnosprawności dziecka stawia rodzinę w obliczu nowych radykalnych wyzwań. Pojawiają się nowe obowiązki związane z opieką i specjalistyczną rehabilitacją. Rodzice są zmuszeni do przemodelowania dotychczasowych rutyn.

Codzienne emocjonalne wyzwania

Rodzice poddani są dużemu i długotrwałemu stresowi. Wynika on z nowych wyzwań związanych z organizacją wsparcia dla dziecka. Dołącza się niepokój o przyszłość dziecka. Niemożność załatwienia wielu osobistych spraw, często skomplikowana droga pozyskania należnych świadczeń, uzyskanie akceptacji stanu dziecka w środowisku bliższej i dalszej rodziny generuje znaczny wysiłek emocjonalny rodziców.

Obciążenie fizyczne

Opiekunowie dziecka z niepełnosprawnością są obciążeni fizycznie. Opieka nad dzieckiem stanowi większe wyzwanie związane z dźwiganiem, asystą podczas aktywności ruchowej dziecka. W niektórych przypadkach przy zaburzonej lokomocji lub sprzężonej niepełnosprawności ruchowej to obciążenie będzie narastało wraz z wiekiem  dziecka.

Duże koszty

Innym stałym stresorem będą duże koszty związane z rehabilitacją, edukacją, leczeniem. Nakłady finansowe na specjalistyczne wsparcie zdrowia i rozwoju dziecka z niepełnosprawnością są trudne do oszacowania. Są zazwyczaj wysokie i bardzo wysokie. Stanowią znaczne obciążenie budżetów domowych w większości przypadków.

Zmiany w aktywności zawodowej

Realizacja wyzwań zawodowych może byś ograniczona. W szczególności dotyczy to kobiet. Praca zawodowa stanowi główny czynnik pozycji społecznej, pozyskiwania środków finansowych. Jest odskocznią dla domowych obowiązków, które wraz z pojawieniem się członka rodziny z niepełnosprawnością stanowi ważny czynnik balansu życiowego.

Aktywności zawodowej matek dzieci z niepełnosprawnościami poświęcę oddzielny wpis, ponieważ temat wymaga szerszego spojrzenia i głębszej analizy.

Aktywność życiowa jako czynnik prozdrowotny

Aktywność życiowa, czyli praca zawodowa, spędzanie czasu wolnego poza domem, realizacja zainteresowań, aktywność fizyczna od momentu pojawienia się dziecka z niepełnosprawnością będą inne. Warto nadmienić, że aktywność fizyczna i intelektualna obniżają poziom stresu i poprawiają stan emocjonalny.

Pojawienie się dziecka z niepełnosprawnością w jakimś stopniu ograniczy aktywność życiową dorosłych. Warto jednak zminimalizować te ograniczenia w celu profilaktyki zdrowia psychicznego i fizycznego rodziców.

Jak rodzice dziecka z niepełnosprawnością spędzają wolny czas, dowiecie się z kolejnego wpisu.

Źródło:

Komorowska O. (2018) Aktywność życiowa rodziców wychowujących dziecko z niepełnosprawnością jako istotny element ochrony ich zdrowia, Ekonomia-Wrocław Economic Review 24/2 Acta Universitatis Wratislaviensis No 3858

Przezwyciężanie negatywnych skutków trudnego dzieciństwa

Nie ma człowieka,  którego nie można pokonać. Cóż dopiero dziecka. Powszechnie znane są skutki wczesnych zaniedbań i nadużyć wobec najmłodszych.

Badania Emmy Werner, psycholożki rozwojowej, prowadzone przez 40 lat wskazały na istnienie czynników ochronnych, które zapobiegają następstwom czynników ryzyka w rozwoju dziecka.

Obserwowała prawie 700 dzieci od narodzin do wieku średniego. Badała wpływ czynników biologicznych i psychofizycznych na rozwój człowieka. Odkryła, że co trzecie dziecko doświadczało czynników stresogennych, ze względu na trudne doświadczenia z najwcześniejszego okresu życia.

Problemy pojawiły się wśród dzieci wychowujących się w zaburzonych rodzinach. W pierwszych dwóch latach swojego życia doświadczyły one czterech lub więcej czynników ryzykownych dla swojego rozwoju. Przed dziesiątym rokiem życia ujawniły się problemy z nauką i zachowaniem. Przed ukończeniem pełnoletności pojawiły się problemy ze zdrowiem psychicznym i notowania przestępcze.

Obserwacje badaczki wskazują, że  wśród wspomnianej wcześniej grupy ryzyka jedno na troje dzieci wyrasta bez zaburzeń. Okazały się być dobrymi ucznia. Były pewne siebie i opiekuńcze w stosunku do innych. Nawiązywały typowe przyjaźnie rówieśnicze. Do czterdziestego roku życia, już jako dorośli, mieli stałą pracę, dochód i żadnych problemów z prawem.

Te obserwacje obalają mit, że dziecko należące do grupy ryzyka jest jakby skazane na życiową porażkę.

Etykietowanie dziecka z trudna przeszłością jest błędem. Podkreślenia wymaga fakt, że dziecko nie miało wpływu na warunki, w których urodziło się i wzrastało.

Te dzieci potrzebują zrozumienia, wsparcia, miłości a nie uprzedzeń.

Ich cierpienia, upokorzenia, braki pozytywnych doświadczeń emocjonalnych i edukacyjnych nie były mniejsze od pozostałej grupy z ryzyka.

Dlaczego tak się dzieje – pytanie jest otwarte.

Potrzeba wielu badań, żeby dokładnie wyjaśnić, dlaczego niektóre osoby po trudnym dzieciństwie wychodzą bez szwanku.

Przywodzi się tutaj na myśl koncepcja rozwoju pourazowego.

Co sprzyja pomyślnemu rozwojowi po stresogennych a nawet traumatyzujących doświadczeniach?

Przede wszystkim umiejętność skupiania się na swoich mocnych stronach, a nie na doznanych krzywdach.

Emma Werner kontynuując swoje badania zauważyła, że w trzeciej i czwartej dekadzie życia podjęte działania przez doświadczone w dzieciństwie osoby miały wspólny mianownik. Były to :

  1. Kontynuacja edukacji na poziomie średnim dla dorosłych.
  2. Umiejętności edukacyjne i wojskowe nabyte podczas służby wojskowej.
  3. Małżeństwo ze stabilnym partnerem.
  4. Rozwój życia religijnego i przynależność do wspólnoty religijnej.
  5. Powrót do zdrowia po zagrażającej życiu chorobie lub wypadku.
  6. Psychoterapia.

Jest piękne określenia takich osób  – „Późnakwitnący”

Źródło:

Haas M., (2020), Niezniszczalni rozwój po traumie, wyd. Teofrast, Kielce

Zachowania seksualne związane z rozwojem dziecka

Zachowania seksualne dziecka nie są aktem świadomej zgody. Tylko dorosły w pełni odpowiada za jakość i charakter relacji z dzieckiem.

Kategorie zachowań seksualnych

Zachowania seksualne można podzielić na kilka kategorii, które mają swój odpowiednik w zachowaniach dorosłych.

  1. Przestrzeganie granic osobistych
  2. Ekshibicjonizm
  3. Zainteresowanie seksualnością, zdobywanie wiedzy w tym zakresie
  4. Zachowania związane z rolami płciowymi
  5. Niepokój seksualny
  6. Natarczywość seksualna
  7. Zachowania woyeurystyczne, czyli skłonność do podglądactwa

Normatywne zachowania seksualne dzieci młodszych

U chłopców i dziewczynek w wieku od 2 do 5 lat pojawiają się podobne zachowania o charakterze seksualnym. Może wtedy zdarzyć się brak respektowania strefy intymnej innych osób. Dziecko przysuwa się zbyt blisko do innych ludzi. Przytula się do osób, których nie zna. Dotyka ich narządów płciowych. Pokazuje swoje narządy płciowe innym dzieciom lub osobom dorosłym. Próbuje dotykać piersi matki lub innej kobiety. Próbuje obserwować ludzi kiedy są nadzy lub się rozbierają. Denerwuje się, kiedy dorośli się całują. Dotyka swoich narządów płciowych przebywając w domu jak i w miejscach publicznych. Masturbuje się ręką lub przy użyciu zabawki.

Normatywne zachowania seksualne dzieci starszych

Dzieci w wieku od 5 do 9 lat bez względu na płeć podobnie jak młodsze są zainteresowane, kiedy widzą ludzi nagich lub rozbierających się. Chcą oglądać nagość w telewizji i na zdjęciach. Nieco mniej, ale jednak wiąż nie zachowują odległości intymnej w kontaktach z innymi ludźmi. Dotykają swoich narządów płciowych. Robią to jednak tylko w domu. W zabawie udają, że zabawki uprawiają seks.

Miedzy 10 a 12 rokiem życia chłopcy i dziewczynki zaczynają się interesować płcią przeciwną. Wzrasta chęć oglądania nagości w telewizji i na zdjęciach. Chłoną wiedzę o seksie.

Zmienność natężenia zachowań seksualnych wraz z rozwojem

Natarczywość zachowań seksualnych  u dzieci wraz z wiekiem maleje. Niektóre pojawiają się rzadko inne bardzo często.

Opisane zachowania pochodzą z analizy badań Inwentarzem Dziecięcych Zachowań Seksualnych. Autorzy tego badania mieli na celu określić związek między zachowaniami seksualnymi dziecka a wykorzystaniem seksualnym. Klinicyści przebadali dzieci, które nie doświadczyły nadużycia seksualnego. Dołożyli starań, aby badania były rzetelne.

Odpowiedzi w  badaniach i opisu zachowań dzieci dokonywali ich rodzice.

Wymienione wyżej zachowania można uznać za normatywne. Do nich należy dołożyć jeszcze inne, jako rzadziej pojawiające się aktywności o zabarwieniu seksualnym.  Rysunki narządów płciowych, dotykanie intymnych części ciała innego dziecka, zwierzęcia. Mówienie w kokieteryjny sposób i za bardzo spoufalanie się z dorosłymi płci przeciwnej. Próby rozbierania wbrew woli innych dzieci lub dorosłych. Opowiadanie o aktach płciowych.

Wpływ środowiska rodzinnego na zachowania seksualne dzieci

W kolejnym wpisie zapoznam Was jakie były wnioski z tych badań. Jaki jest związek między zachowaniami seksualnymi a innymi problemami zachowania. Jak czynniki związane z rodziną wpływają na zachowania seksualne u dziecka.

Jeśli coś Cię niepokoi i potrzebujesz konsultacji w sprawie zachowań seksualnych Twojego dziecka, zapraszam do kontaktu.

Źródło:

Fredrich W. N. Fisher J. Broughton D. Huston M. Shafran C. R. „ Normatywne zachowania seksualne u dzieci-nowe ustalenai badawcze {w:] Dziecko Krzywdzone nr 4(41) 2012

Jak wprowadzać małe dziecko w umiejętność liczenia

Podobno dzieci rodzą się ze zdolnościami matematycznymi. Dokładnie nie wiadomo, w którym momencie zaczyna rozwijać się dziecięca umiejętność liczenia.

Na początku dziecko gestem lub wzrokiem wyodrębnia z otoczenia przedmioty, które chce policzyć. Zauważano, że rytm wskazywania liczonych obiektów często pokrywa się z rytmem oddechów i bicia serca maluszka.

Z badań wynika, że maluchy najpierw przyswajają prawidłowości liczenia a później nazwy liczebników.

Małe dziecko próbuje do gestu wskazywania wypowiadać liczebniki. Jeśli zna tylko „jeden”, „dwa”, będzie naprzemienna je wypowiadało wskazując kolejne przedmioty. Nazwy liczb i kolejność ich wypowiadania nie mają wtedy większego znaczenia. Czasem jeden przedmiot jest liczony wiele razy. Nie należy poprawiać maluszka i kazać mu liczyć od początku. Na tym etapie najważniejsze są: zachowanie rytmu liczenia, gest wskazywania, próby używania znanych liczebników.

Warto bawić się w liczenie różnych rzeczy z otoczenia dziecka. Mogą być paluszki, klocki, samochodziki, figurki ludzi lub zwierząt, łapy lub oczy zwierzątek zabawkowych itd. Rodzic prawidłowo liczący będzie doskonałym modelem, który dziecko będzie chętnie naśladowało.

W miarę ćwiczeń i wzrostu umiejętności dziecko będzie używało właściwych liczebników w prawidłowej kolejności i z odpowiednim wskazywaniem liczonych elementów. Jeden liczebnik do jednego obiektu. Maluch będzie starał się utrzymywać te zasadę. Chwalcie starania dziecka, jego cierpliwość i zaangażowanie w liczenie różnych rzeczy.

Po przeliczeniu konkretnych przedmiotów, zapytajcie dziecko „Ile jest przedmiotów?”. Na początku maluch będzie zaczynał liczyć od początku. Będzie określał dużo albo mało. Jakiś czas mu zajmie zrozumienie, że ostatni liczebnik określa ilość liczonych rzeczy. Trzeba wykonać mnóstwo czynność rytmicznego liczenia z prawidłowo użytymi liczebnikami, żeby nauczyć się określać ilość.

Początkowo trudność może sprawiać liczenie przedmiotów różniących się między sobą kształtem, kolorem, wielkością. Jeśli obiekty są zgrupowane, dziecko może policzyć je jako jeden.

Stosunkowo późno przychodzi zrozumienie, że wynik liczenia nie zależy od której strony się liczy i w jakiej kolejności. Najważniejsze jest wskazanie każdego liczonego elementu.

Czasem rodzice ucząc swoje pociechy liczyć popełniają błąd. Zachęcają, by dziecko liczyło od lewej do prawej. Naciskanie na taki sposób liczenia może zaburzać rozumienie istoty ilości. Działanie od lewej do prawej to zasada czytania a nie liczenia.

Jedynie w wyniku samodzielnych doświadczeń dziecko dochodzi do rozumienie zasad prawidłowego liczenia. Tłumaczenie jak się liczy raczej nie ma sensu. Wspierający rodzić powinien zapewnić wiele okazji do samodzielnego liczenia przez dziecko. Oczywiście forma zabawy lub przygody będą najlepsza.

Jeśli potrzebujesz indywidualnej konsultacji w sprawie wspierania umiejętności liczenia twojego dziecka, zapraszam do kontaktu przez info@dzieckokreatywne.pl

Źródło:

Gruszczyk-Kolczyńska, E. Zielińska, Dziecięca matematyka. Edukacja matematyczna dzieci w domu, w przedszkolu i szkole, WSiP Warszawa 1997