Skutki wbijania dziecka w nadmierne poczucie wartości

Niekorzystne schematy myślenia i działania, które potrafią rujnować życie dorosłego człowieka, swój początek biorą z dzieciństwa. Autorefleksja rodziców dotycząca osobistych dziecięcych doświadczeń pomaga pozytywnie wspierać rozwój następnego pokolenia. Wrażliwość i samoświadomość opiekunów dotycząca własnych kompetencji wychowawczych są najlepszym gwarantem dobrego wpływu na rozwój emocjonalny dzieci.

Tym razem przyjrzyjmy się obszarowi dotyczącemu samodyscypliny oraz radzenia sobie z frustracją.

Przyczyną problemów w tym obszarze mogą być wczesne doświadczenia z dzieciństwa. Powstają one przeważnie, gdy rodzice nadmiernie usiłują budować poczucie wartości swojego dziecka. Robią to dość nieumiejętnie, bo po przez wbijanie swojej pociechy w poczucie bycia kimś wyjątkowym i lepszym od innych. Trudno stwierdzić, co powoduje rodzicami. Może są to nieprzepracowane własne kompleksy lub całkowity brak obiektywizmu tłumaczony ogromną miłością do dziecka. Powody mogą być bardzo złożone. Często sięgają schematów wyniesionych z własnego rodzinnego domu.

Innym źródłem zjawiska niskiej tolerancji na frustrację, kłopotów z samodyscypliną oraz trudności z realizacją celów jest nie określenie przez rodziców granic dla postępowania dziecka. Inaczej można to określić barak zdrowej dyscypliny lub próby bezstresowego wychowania.

Przy okazji, nie istnieje coś takiego jak wychowanie bezstresowe. Życie jest sumą stresów i to od samego momentu urodzenia. Zasadniczo stres jest niezbędny do przeżycia. Niektóre jego formy są destrukcyjne, Ale to temat na inny wpis. Umiejętność radzenia sobie ze stresem powinna być trenowana od najmłodszych lat. Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się nieco więcej o tym jak wspierać dziecko w tym zakresie.

Wracam do schematów, będących efektem błędów wychowawczych popełnionych wobec dzieci. Schematy te mogą zagościć na stałe w już dorosłych umysłach.

Schemat wyolbrzymionego „Ja”

Masz przekonanie o swojej wyższości nad innymi ludźmi. Czujesz się jako osoba będąca ponad ogólnymi zasadami funkcjonowania społecznego. To może doprowadzać do licznych konfliktów w tym z wymiarem sprawiedliwości. Masz skłonność do rywalizacji, manipulacji, wywierania nacisku, aby sprawy toczyły się po twojej myśli. Masz trudności z empatią i inteligencja emocjonalną. W wielu obszarach życia przyjmujesz postawę roszczeniową.

Niedostateczna samokontrola lub samodyscyplina

Słabo tolerujesz przeciwności losu. Nie radzisz sobie z frustracją. Łatwo ulegasz impulsom i emocjom, co sprzyja kłopotom w relacjach z innymi osobami w pracy, w rodzinie, w gronie znajomych. Masz problemy z realizacją długoterminowych celów.

Czasem schemat ten przybiera postać nadmiernego unikania nieprzyjemnych doznań. Nie chcesz podjąć wysiłku związanego z potencjalnym zmęczeniem. Unikasz konfliktów za wszelką cenę. Wolisz nie brać odpowiedzialności za różne sprawy. To wszystko razem poważnie utrudnia rozwój osobisty i pozbawia możliwości czerpania satysfakcji z własnego potencjału.

Jak budować adekwatne poczucie własnej wartości, odsyłam was tutaj.

Następny wpis przybliży nam konsekwencje baraku dawania dziecku bezwarunkowej akceptacji i miłości.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Wybrane skutki nadopiekuńczości i odbierania dziecku autonomii

Do podstawowych potrzeb emocjonalnych dziecka zalicza się;

  • Potrzebę bezpieczeństwa
  • Potrzebę autonomii
  • Potrzebę kontaktu z innymi ludźmi
  • Potrzebę wyrażania siebie
  • Potrzebę czucia się wartościowym
  • Potrzebę wyznaczonych zdrowych granic

Niezaspokojenie wymienionych potrzeb może skutkować zaburzeniami funkcjonowania w wielu sferach w późniejszych okresach życia.

Dzisiaj skupię się na skutkach wynikających z odbierania dziecku możliwości autonomicznego działania.

Niszczenie poczucia autonomii i odbieranie szansy na doświadczanie jej może dochodzić w rodzinach, w których dominuje model nadmiernego związania z rodzicami. Dziecko nie ma przestrzeni dla siebie. Cały czas jest pod dozorem rodziców. Słowo dozór jest trafniejsze niż opieka. Opieka zakłada uwzględnianie dobra podopiecznego. Dozór ma zapewnić stabilność i tzw. święty spokój. Nie pozostawia możliwości na spontaniczne eksperymenty i kreatywne działania dziecka.

Czasem nadmierne związanie z rodzicem przybiera formę nadopiekuńczości. Dziecko nie jest zachęcane do samodzielności. Jest wyręczane w wielu podstawowych czynnościach. Nie ma poszanowania dla jego autentyczności i autonomii. Są to działania ze wszech miar krzywdzące małą osobę. Łatwo wykształcają się u niej błędne schematy myślenia o sobie i świecie, które mogą stanowić poważną przeszkodę w osiąganiu satysfakcji życiowej. Mogą powstać następujące dysfunkcyjne schematy:

Schemat zależności

Utrwala się spostrzeganie siebie jako osoby niekompetentnej. Brakuje ci wiary w swoje możliwości. Boisz się wyzwań. Czujesz, że możesz sobie z nimi nie poradzić. Codzienne wyzwania staja się przerażające i potrzebujesz do wykonania ich wsparcia innych osób. Odczuwasz często bezradność. Masz trudności w podejmowaniu decyzji. Towarzyszy ci poczucie zależności.

Podatność na zranienia i zachorowania

Często pojawiają się obawy przed zranieniem fizycznym i psychicznym. Boisz się nagłych strasznych wydarzeń, wobec których jesteś bezbronny, na przykład: powodzi, napadu, wypadku komunikacyjnego. Prawdopodobieństwo takiego zdarzenie nie ma większego znaczenia. Towarzyszą ci niepokojące myli o zagrożeniu jakąś chorobą lub kryzysem psychicznym.

Nie w pełni rozwinięte „Ja”

Jako osoba dorosła czujesz się uwikłany w relację z rodzicem. To bardzo ciąży i nie pozwala budować dojrzałych zdrowych relacji z innymi osobami. Masz poczucie, że nie możesz stać się w pełni dorosłą, samodzielną i autonomiczną osobą. Towarzyszy ci lęk, że bez mamy lub taty nie poradzisz sobie. Gdyby ich zabrakło, twój świat by się zawalił.

Schemat skazania na niepowodzenia

Widmo porażki towarzyszy ci cały czas. Spostrzegasz siebie jako niekompetentnego, głupiego, skazanego na porażkę. Przez to unikasz nawet prób podejmowania wyzwań. Porównujesz się z innymi osobami z twojego otoczenia i czujesz, że wszyscy są lepsi od ciebie. Ten schemat może dawać znać o sobie w różnych dziedzinach życia: w pracy, w sporcie, w nauce, w życiu towarzyskim.

W następny wpisie dowiecie się o emocjonalnych konsekwencjach wbijania dziecka w poczucie bycia lepszym od innych i barku stawiania zdrowych granic.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020