Propozycja zabawy z piosenkami jest przeważnie z entuzjazmem odbierana przez maluchy. W ten sposób można zająć kilkumiesięczne niemowlę. Dla kilkulatków będzie to również bardzo atrakcyjna zabawa. Niewątpliwym walorem tego pomysłu jest fakt, że całą aktywność dziecko wykonuje we współpracy z rodzicem lub innym opiekunem. Czuje się ważne, sprawcze, może wykazać się pomysłowością.
„Piosenki ze słoika” to propozycja zabawy, która składa się z kilku elementów.
Na początku przygotuj przezroczysty plastikowy słój. Wspólnie z dzieckiem wybierzcie obrazki, które będą symbolizowały ulubione utwory dziecięce. Obrazek autobus będzie symbolizował piosenkę „Koła autobusu kręcą się”, obrazek pieska, „Pieski małe dwa”. W taki sposób przygotujecie ilustracje do wszystkich ulubionych i śpiewanych przez dziecko piosenek. Wykorzystajcie kolorowanki do druku, wycinki z gazet, wydrukowane zdjęcia obiektów. Umówcie się, który obrazek będzie odpowiednikiem konkretnej piosenki. Obrazki umieśćcie w słoju.
Dziecko może losować kartkę na dwa sposoby.
Pierwszy to wyciągnięcie przypadkowej kartki ze słoja przy zamkniętych oczach.
Drugi to zamieszanie kartkami w słoju i sprawdzenie, która kartka swoim obrazkiem najbardziej przylega do wewnętrznej ścianki słoja.
Po wylosowaniu należy zaśpiewać ten utwór. Zróbcie to razem z dzieckiem jako duet. Jeśli maluch chce być solistą, pozwólcie mu na to. Możecie zaaranżować estradowe elementy typu kurtyna i mikrofon, podkład muzyczny, nagranie, strój estradowy. Elementy ruchu przy muzyce są zawsze mile widziane.
Dzieci mniej mówiące mogą wskazywać paluszkiem obrazek i słuchać wylosowanej piosenki aktywując się przy niej na miarę swoich możliwości.
Doceniaj ekspresję swojego dziecka. Wspieraj je w jego pomysłowości. Wykaż szczery entuzjazm. Bij brawo i proś o bisy. Takie działania sprzyjają budowaniu serdecznej więzi dziecka z rodzicem. Dziecku dają radość, rozwijają kreatywność i budują poczucie wartości.
Badania nad mózgiem wskazuję, że zabawy z muzyką angażują wiele zmysłów jednocześnie. Pomagają w nauce. Rozwijają pamięć i język. Aktywizują obie półkule mózgowe, przygotowując ten organ do bardziej złożonych umiejętności.
Źródło:
Silberg J. 125 zabaw umysłowych dla maluchów, wyd. K.E. Liber Warszawa 2022
W teorii Howadra Gardnera istnieje 7 rodzajów inteligencji. Każdy człowiek posiada wszystkie jej rodzaje rozwinięte w różnym stopniu. Wszystkie inteligencje współpracują ze sobą w przeróżnych konfiguracjach i można je rozwijać poprzez odpowiednie aktywności.
Poznajcie, jak można rozpoznać i rozwijać inteligencję muzyczną.
Inteligencja muzyczna przejawia się w zdolnościach muzycznych dziecka. Te przejawy to wrażliwość na rytm i tonację oraz barwę dźwięków. To także pamięć muzyczna, czyli łatwość odtwarzania i kreatywniej interpretacji utworów. Dziecko obdarzone inteligencją muzyczną łatwo odczytuje emocje zawarte w utworach. Posiada słuch muzyczny. Lubi wyrażać siebie poprzez muzykę. Lubi ją i dąży do kontaktu z nią. Próbuje tworzyć własne piosenki.
Im dziecko jest starsze, tym częściej będzie przejawiało wrażliwość na rytm, tonację i barwę dźwięków. Jego słuch muzyczny stanie się bardziej analityczny. Rozwinie się umiejętność spostrzegania, zapamiętywania, odtwarzania i tworzenia stosunków między dźwiękami. Jego słuch dynamiczny będzie czuły na intensywność dźwięku i jego głośność.
Rozwinie się pamięć melodyczna. Jest to zdolność do uważnego odbierania i rozpoznawania melodii, śpiewanie wszystkich dźwięków poprawnie i wyraźnie, zachowując stałość tonalną, tonacyjną i rytmiczną. Dziecko obdarzone inteligencją muzyczną będzie potrafiło zaśpiewać całe melodie. Stanie się aktywnym odbiorcą różnych gatunków muzyki. Chętnie będzie brało udział w koncertach.
Stanie się zdolne do długotrwałej koncentracji na muzyce oraz chętnie będzie zdobywać wiadomości o różnych muzykach i kompozytorach. Będzie odnajdywać przyjemność w wymyślaniu melodii i eksperymentowaniu z dźwiękami. Podejmie próby komponowania i tworzenia piosenek na podstawie wcześniej zdobytych doświadczeń muzycznych. Dzieci obdarzone inteligencją muzyczną chętnie podejmują naukę gry na instrumencie i uczenie się przebiega bardzo sprawnie.
Jak rozwijać inteligencję muzyczną dziecka?
Inteligencja muzyczna dziecka możne rozwijać się poprzez:
Wsłuchiwanie się w odgłosy natury.
Śpiewanie i nucenie dziecięcych utworów.
Eksperymenty z instrumentami muzycznymi zabawkowymi, własnej konstrukcji i prawdziwymi.
Udział w koncertach, musicalach dla dzieci i nie tylko.
Słuchanie ulubionej muzyki.
Otwartość na nowe rodzaje gatunków muzycznych. Planowe słuchanie czegoś nowego, np. raz w tygodniu przez pół godziny.
Wspólne okazjonalne śpiewanie z rodziną.
Wymyślanie zabaw muzycznych, np. zabawa:” Porozumiewamy się śpiewem”.
Wystukiwanie rytmu podczas muzyki płynącej w tle.
Dbanie, by muzyka często towarzyszyła nam, np. w drodze do pracy, do przedszkola, do szkoły, w czasie podróży.
Poznawanie ciekawostek z biografii kompozytorów i muzyków.
Udział w zajęciach rytmiczno-muzycznych.
Rytmiczną recytację dziecięcych tekstów literackich.
Tworzenie własnych melodii do dziecięcych utworów. Poniżej wierszyk o Mikołaju jako inspiracja do takiej zabawy.
Wdrażanie dziecka do relaksowania się przy muzyce.
Edukację muzyczną.
Czy dostrzegasz w swoim dziecku potencjał inteligencji muzycznej?
Jakie zabawy z wymienionych wyżej należą do waszych ulubionych?
🙂 Dajcie znać w komentarzu.
Źródła:
Thomas Armstrong; 7 rodzajów inteligencji; e-book; 2009
Iwona Czaj-Chudyba; Jak rozwijać zdolności dziecka?; WSiP; Warszwa 2009
Danuta Czelakowska; Inteligencja i zdolności twórcze dzieci w początkowym okresie edukacji. Rozpoznawanie i kształcenie; Oficyna Wydawnicza „Impuls”; Kraków 2007
Dziecko ze swojej natury jest twórcze. Twórczość ta przejawia się w aktywności, czyli „tworzeniu dzieł”, które są efektem pracy jego wyobraźni. Dzięki własnym wytworom dziecko organizuje i porządkuje oraz przekształca informacje ze świata zewnętrznego. Twórcza aktywność wynika z potrzeby wzrastania i jednocześnie wspomaga dziecko w budowaniu siebie.
Jako pojęcie postawy twórczej, według psychologa zasłużonego badacza twórczości Stanisława Popka, przyjmuje się następujące określenie – „Postawa twórcza jest to ukształtowana właściwość poznawcza i charakterologiczna, wykazująca tendencję, nastawienia lub gotowość do przekształcania świata rzeczy, zjawisk a także własnej osobowości.”
Czy warto kształtować u dziecka postawę twórczą?
Argumentem za niech będzie zestaw cech i umiejętności ludzi twórczych. Osoby wykazujące się postawą twórczą według Joya Poula Guilforda i Victora Lovenfelda przejawiają następujące cechy:
Zdolność do bycia w stanie gotowości wyrażającej się w otwartości i płynności myślenia oraz do zdolności kojarzenia.
Mobilność, czyli umiejętność szybkiego przystosowania się do nowych sytuacji.
Oryginalność ekspresji własnej.
Kreatywne podejście do pierwotnej funkcji przedmiotu, uczynienie go użytecznym w nowej postaci.
Zdolność do syntezy pozwalająca na gromadzenie wielu przedmiotów czy elementów, aby wydobyć z nich nowe znaczenie. Myślenie dedukcyjne.
Zdolność do analizy i do abstrakcji, pozwalająca na przechodzenie od syntetycznego spostrzegania obiektów do określenia ich szczegółów. Myślenie indukcyjne.
Umiejętność przekształcenia przypadkowych danych w harmonijną jedność, opartą na integracji myśli, uczuć i spostrzeżeń. (intuicja?)
Kształtowanie postawy twórczej może realizować się w oparciu o umiejętności tkwiące w dziecku, podjęte oddziaływania wychowawcze oraz uznanie procesu tworzenia za najważniejszy. Efekt końcowy jest mniej istotny.
Twórczość dziecka chce aktywować się w możliwie najbardziej naturalnych warunkach, przy zachowaniu autonomicznych praw młodego człowieka do jego samorealizacji. Procesem owej samorealizacji jest ekspresja.
Czym jest ekspresja dziecka?
Ekspresja dziecka to spontaniczne wyrażanie jego osobistych przeżyć i doznań, jak również odbicie odbierania przez nie świata rzeczywistego.
Jest czynnikiem wzmagającym procesy poznawcze, emocjonalne i motywacyjno-wolicjonalne.
Ekspresja jest naturalną potrzebą i koniecznością zapewniającą pełny rozwój dziecka. Nierzadko pełni funkcję terapeutyczną jako narządzie rozładowania napięć psychicznych, pozwala wyrazić siebie, może być elementem wspomagającym procesy poznawcze i zdolności społeczne.
Literatura fachowa podaje kilka podziałów ekspresji. Przedstawiona poniżej ściśle wiążą się z wiekiem rozwojowym dziecka:
Ekspresja spontaniczna
To działalność dziecka do 2,5 roku życia. Wyraża ono siebie w obecności innych osób, ale nie zwraca się do kogoś konkretnego. Spontaniczność jest pełna i nie jest kontrolowana.
Ekspresja ukierunkowana
Po ukończeniu 2,5 roku życia ekspresja dziecka zaczyna mieć charakter ukierunkowany, zamierzony. Maluch szuka zrozumienia, aprobaty u innych osób, a jego wytwory mają już określoną postać. Przed ukończeniem 6 roku życia ekspresja dziecka zaczyna się pojawiać jako forma dostosowania się do ogólnie przyjętych norm.
Ekspresja konformistyczna
Między 6–10 rokiem życia dziecko jest szczególnie skłonne do konformizmu. Natomiast w okresie młodzieńczym postawa ta zostaje porzucona na rzecz nieskrepowanego wyrażania siebie.
Można znaleźć również podział ze względu na spontaniczności ekspresji:
Ekspresja naturalna lub swobodna
Jest autentyczna, nieuświadomiona, instynktowna, spontaniczna. Wyraża potrzebę samorealizacji.
Ekspresja kierowana, sztuczna lub zamierzona
Jest podporządkowana regułom społecznym, przez co zorganizowana, świadoma, mało autentyczna. Bywa odtwórcza.
Ekspresja inspirowana
Jest połączeniem ekspresji naturalnej i kierowanej.
Podział ze względu na formę aktywności twórczej przyjmuje następujące rodzaje ekspresji:
Ekspresja ruchowo-mimiczna
W celu wyrażenia stanów emocjonalnych dziecko używa gestów, mimiki twarzy, spontanicznych ruchów ciała.
Ekspresja ruchowo-muzyczna
Realizuje się poprzez rytmiczny ruch, improwizowany taniec, dowolną interpretację tańca zgodnie z rytmem i nastrojem utworu muzycznego.
Ekspresja słowna (werbalna)
To wyrażanie emocji poprzez modulację barwy i dynamikę głosu. Pojawia się improwizowany krzyk, śmiech, płacz. Nadawane są emocjonalne znaczenia symbolom słownym służącym wyrażania głębszych stanów świadomości i podświadomości. Maluch podejmuje próby odnajdywania nowych konfiguracji słownych poprzez tworzenie poezji i prozy dziecięcej.
Ekspresja słowno-muzyczna
Taka ekspresja przejawia się najczęściej w spontanicznym wokalizowaniu, nuceniu melodii, improwizowaniu słów i melodii. Bywa połączona z ruchem ciała i tańcem. Pojawiają się indywidualne interpretacje wyuczonych wcześniej fragmentów melodii i słów piosenek.
Ekspresja muzyczna
Jest zbliżona do form wyrazu poprzednio wymienionych. Dochodzi jeszcze improwizowana gra na instrumencie muzycznym. Instrument może być skonstruowany przez dziecko lub tylko wymyślony i pozostający w jego wyobraźni: trąbienie bez trąbki, wystukiwanie rytmów bez użycia bębenka, naśladowanie barwy rożnych instrumentów własnym głosem.
Ekspresja plastyczna
Jest najbardziej powszechną formą ekspresji. Dzieci rysują, malują różnymi narzędziami i technikami. Formują w materiałach miękkich, takich jak plastelina, glina, mokry piasek. Montują formy dekoracyjne i różne inne obiekty przestrzenne z dostępnych materiałów zagospodarowując wszystkie wymiary. Aktywność plastyczna jest obok zabawy najczęściej uprawianą formą ekspresji dziecka. Formy ekspresji plastycznej ściśle wiążą się z etapem rozwojowym dziecka. Wśród czynników pobudzających wyobraźnię plastyczną, a tym samym inspirujących własną twórczość dzieci wymienia się między innymi:
kontakt z ilustracją
czytelnictwo książek i czasopism
słuchanie muzyki
kontakt z dziełami sztuki.
Liczne badania potwierdzają, że obcowanie z dziełami sztuki odgrywa znaczącą rolę w rozwoju dziecka.
Ekspresja konstrukcyjno-techniczna
Widać ją w dziecięcych próbach konstruowania pojazdów, budowli, urządzeń technicznych i przyrządów. Czasem są konstruowane „na niby” ze sprzętów domowych, pudełek, mebli i wycofanych z użytku urządzeń gospodarstwa domowego oraz z dostępnych w sklepach gotowych zestawów klocków i półfabrykatów.
Ekspresja zabawowa
Zawiera w sobie wymienione wcześniej formy ekspresji. W zabawie mogą pojawić się elementy aktywności słownej, muzycznej, ruchowo-mimicznej czy plastycznej. Podporządkowanie tym formom ekspresji akcji treściowej, z pominięciem reguł zabawy, tworzy wielofunkcyjną zabawę. Mogą to być zabawy w role: iluzyjne, inscenizacyjne, fikcyjne, imaginacyjne, zabawy konstrukcyjne, ruchowe i muzyczno-ruchowe. Zabawy ekspresyjne zaliczane są do zabaw twórczych w odróżnieniu od zabaw naśladowczych i dydaktycznych. Ten rodzaj zabawy jest najbardziej uniwersalną formą kreatywnej aktywności dziecka. Nastawiona jest na tworzenie na niby układów społecznych. Taka zabawa „W życie” jest traktowana przez dzieci serio. Dlatego też jest najlepszą i najbardziej wszechstronną formą aktywizacji i stopniowego wprowadzania dziecka w realne życie społeczne człowieka.
Twórczość dziecka jest autentyczna, samorodna i oryginalna.
Dziecko jest spontaniczne, nie zna sztywnych ram takich, które krępują ekspresję dorosłych. W związku z tym należy zapewnić dzieciom możliwość realizacji ich aktywności w taki sposób, aby twórczość ich nie straciła nic ze swojej szczerości i spontaniczności.
Wykonując pracę plastyczną lub realizując inną formę ekspresji dziecko wypracowuje własną technikę i własny sposób przedstawiania rzeczywistości, charakterystyczne tylko dla siebie.
Tak tworzy się indywidualny styl.
źródła:
Lidia Cierpiałkowska; Helena Sęk; Psychologia kliniczna; Warszawa; 2019
David Lewis; Jak Wychować zdolne dziecko; Warszawa; 1988
Aleksandra Skowrońska; Formy ekspresyjne jako przejaw aktywności twórczej dziecka; Kwartalnik dla nauczycieli nr 4; 2008
Czy niemowlęta i małe dzieci lubią zabawy z piosenkami?
Oczywiści, że tak!
Bawią się nimi na różne sposoby. Słuchają, próbują śpiewać, imitują gestem treść utworu. Maluszki szczególnie chętnie bawią się wyrażeniami dźwiękonaśladowczymi, zawartymi w dziecięcych utworach. Dobrze radzą sobie z rozpoznawaniem głosów zwierząt, dźwięków natury i odgłosów znanych im urządzeń. Ćwiczona percepcja słuchowa sprzyja rozwojowi mowy.
Warto uczyć dziecko prostych, dziecięcych piosenek. Najlepiej śpiewać je wspólnie z nim. Jeśli mama często nuciła kołysanki do snu lub w ciągu dnia wykorzystywała piosenki jako elementy wspólnej zabawy, dziecko w pewnym momencie zacznie śpiewać razem z nią a następnie samo będzie inicjowało swoje ulubione śpiewanki.
W zasobach Internetu oraz we własnych wspomnieniach można znaleźć wiele utworów dedykowanych najmłodszym. Rodzice, nawet jeśli uważają, że nie są utalentowani wokalnie, z pewnością poradzą sobie z tym repertuarem. Jestem przekonana, że niektóre podane niżej propozycje są rodzicom dobrze znane.
Proponuję zabawę: „Rozpoznawanie melodii”
Przygotuj na początek zabawki: żabkę, kotka, dwa misie.
Weź do ręki żabkę i pokazując ją dziecku. Zaśpiewaj po dwa razy, dwa wersy piosenki:
Była sobie żabka mała, rere, kum, kum, rere, kum, kum, która mamy nie słuchała, rere, kum, kum, re.
Następnie weź kotka i w analogiczny sposób, tym razem zaśpiewaj:
Wlazł kotek na płotek i mruga.Ładna to piosenka, niedługa.
Podobnie zaprezentuj misie do piosenki „Jadą, jadą misie”
Ułóż przed dzieckiem zabawki i zaśpiewaj wybraną przez siebie piosenkę lub zanuć tylko melodię.
Zachęć maluszka, żeby wskazał zabawkę, o której była zaśpiewana lub zanucona piosenka. Na początku pomóż, biorąc rączkę dziecka i wskazując nią odpowiednią zabawkę.
Udane próby nagradzaj swoim entuzjazmem i szczerą radością.
Dzięki takiej zabawie dziecko doskonali koncentrację uwagi oraz umiejętność współpracy, uczy się identyfikować i różnicować słowa i melodię piosenek. Ćwiczy się jego pamięć słuchowa. Dzięki obcowaniu z mową dorosłych i słuchaniu własnych słów, maluszek będzie rozwijał swoją percepcję słuchową, która ściśle wiąże się rozwojem mowy.
Zabawę „Rozpoznawanie melodii” można kreować według własnych upodobań. Oto 10 propozycji popularnych piosenek w zestawie z zabawką.
Pociąg – Jedzie pociąg z daleka, na nikogo nie czeka.Konduktorze łaskawy, zawieź nas do Warszawy.
Piłka – Piłka tu, piłka tam. Piłka skacze tu i tam. Jak to miło i wesoła, kiedy piłka skacze w koło.
Myszka – Uciekaj myszko do dziury, niech cię nie złapie kot bury.
Konik – Konik – z drzewa koń na biegunach. Zwykła zabawka mała huśtawka a rozkołysze, rozbawi.
Piesek – Pieski małe dwa, chciały przejść przez rzeczkę. Nie wiedziały jak, zrobiły kładeczkę.
Słonik – Cztery słonie zielone słonie. Każdy kokardkę ma na ogonie.
Lalka – Zuzia, lalka nieduża i na dodatek, cała ze szmatek.
Szczoteczka do zębów – Szczotko, szczotko, hej! Szczoteczko, ho, ho, ho. Kręć się z nami, kręć w kółeczko, ho, ho, ho.
Kredki – kolorowe kredki w pudełeczku noszę. Kolorowe kredki bardzo lubią mnie.
Mydło – Mydło wszystko umyje nawet uszy i szyję. Mydło, mydło pachnące jak kwiatki na łące.
„Rozpoznawanie melodii” możecie realizować z waszymi ulubionymi piosenkami i zabawkami, To może być dobrą inspiracją do wyszukania i nauczenia się nowych piosenek. Można pokusić się o skomponowanie własnych.
Dobrej zabawy dla dzieci i dorosłych!
źródło:
Jagoda Cieszyńska, Marta Korendo; Wczesna interwencja terapeutyczna; Kraków, 2018
