Tag: schematy

Konsekwencje warunkowej akceptacji i miłości w dzieciństwie

Małe dziecko potrzebuje przychylności swoich opiekunów. Jeśli dostaje ją tylko jako nagrodę za zaspokojenie ich potrzeb (ambicji, poprawy nastroju), stworzy sobie schematy, które pomogą mu uzyskać swój cel.

Stanie się bardziej nakierowane na potrzeby innych. Będzie tłumiło swoje emocje, gniew, złość, smutek a czasem nawet radość i entuzjazm. Wszystko po to, żeby zadowolić rodziców i uniknąć ich niezadowolenia. Dziecko nauczy się, że jego potrzeby nie są tak ważne jak potrzeby innych osób.

Zbuduje w swojej świadomości schematy pomagające mu dostać od opiekunów zainteresowanie i miłość. Osiągnięcie ich będzie oparte na warunkach, które dziecko nauczy się spełniać. Te schematy zapewne przetrwają do dorosłości i będą dawały o sobie znać w sposób toksyczny.

Schemat podporzadkowania się

Czujesz przymus hamowania swoich emocji, by uniknąć przykrych konsekwencji ze strony innych ludzi, na przykład ich gniewu, odwetu, złości. Jesteś nadmiernie uległy. Niestety jednocześnie gromadzisz w sobie duże pokłady złości, gniewu, frustracji. Od czasu do czasu zdarzają ci się gwałtowne wybuchy złości. Pojawia się zachowanie bierno-agresywne. Dołączyć mogą objawy somatyczne: bóle głowy, brzucha, uciski w klatce piersiowej.

Schemat samopoświęcenia się

Dobrowolnie poświęcasz się dla innych, zwłaszcza tych słabszych. Jesteś wrażliwy na ludzkie cierpienie. Zaniedbujesz przy tym własne potrzeby. Zajmując się swoimi sprawami możesz odczuwać wyrzuty sumienia. Funkcjonowanie przez długi czas w takim schemacie powoduje gromadzenia się żalu do osób, dla których się poświęcasz. Występuje przy współuzależnieniu.

Schemat poszukiwania aprobaty

Poszukujesz szacunku i aprobaty u innych za wszelką cenę. Nie radzisz sobie z niską samooceną, mimo że szukasz potwierdzenia swojej wartości w opiniach innych. Masz wrażenie, że nie żyjesz dla siebie i według swoich wartości tylko dla innych. Trochę na pokaz. Nie potrafisz w pełni przeżywać radości.

W następnym wpisie będzie o atmosferze domowej, w której dominują: pesymizm, dążenie do ideału i tłumienie emocji. Jakie to wykształci schematy dowiecie się wkrótce.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Skutki wbijania dziecka w nadmierne poczucie wartości

Niekorzystne schematy myślenia i działania, które potrafią rujnować życie dorosłego człowieka, swój początek biorą z dzieciństwa. Autorefleksja rodziców dotycząca osobistych dziecięcych doświadczeń pomaga pozytywnie wspierać rozwój następnego pokolenia. Wrażliwość i samoświadomość opiekunów dotycząca własnych kompetencji wychowawczych są najlepszym gwarantem dobrego wpływu na rozwój emocjonalny dzieci.

Tym razem przyjrzyjmy się obszarowi dotyczącemu samodyscypliny oraz radzenia sobie z frustracją.

Przyczyną problemów w tym obszarze mogą być wczesne doświadczenia z dzieciństwa. Powstają one przeważnie, gdy rodzice nadmiernie usiłują budować poczucie wartości swojego dziecka. Robią to dość nieumiejętnie, bo po przez wbijanie swojej pociechy w poczucie bycia kimś wyjątkowym i lepszym od innych. Trudno stwierdzić, co powoduje rodzicami. Może są to nieprzepracowane własne kompleksy lub całkowity brak obiektywizmu tłumaczony ogromną miłością do dziecka. Powody mogą być bardzo złożone. Często sięgają schematów wyniesionych z własnego rodzinnego domu.

Innym źródłem zjawiska niskiej tolerancji na frustrację, kłopotów z samodyscypliną oraz trudności z realizacją celów jest nie określenie przez rodziców granic dla postępowania dziecka. Inaczej można to określić barak zdrowej dyscypliny lub próby bezstresowego wychowania.

Przy okazji, nie istnieje coś takiego jak wychowanie bezstresowe. Życie jest sumą stresów i to od samego momentu urodzenia. Zasadniczo stres jest niezbędny do przeżycia. Niektóre jego formy są destrukcyjne, Ale to temat na inny wpis. Umiejętność radzenia sobie ze stresem powinna być trenowana od najmłodszych lat. Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się nieco więcej o tym jak wspierać dziecko w tym zakresie.

Wracam do schematów, będących efektem błędów wychowawczych popełnionych wobec dzieci. Schematy te mogą zagościć na stałe w już dorosłych umysłach.

Schemat wyolbrzymionego „Ja”

Masz przekonanie o swojej wyższości nad innymi ludźmi. Czujesz się jako osoba będąca ponad ogólnymi zasadami funkcjonowania społecznego. To może doprowadzać do licznych konfliktów w tym z wymiarem sprawiedliwości. Masz skłonność do rywalizacji, manipulacji, wywierania nacisku, aby sprawy toczyły się po twojej myśli. Masz trudności z empatią i inteligencja emocjonalną. W wielu obszarach życia przyjmujesz postawę roszczeniową.

Niedostateczna samokontrola lub samodyscyplina

Słabo tolerujesz przeciwności losu. Nie radzisz sobie z frustracją. Łatwo ulegasz impulsom i emocjom, co sprzyja kłopotom w relacjach z innymi osobami w pracy, w rodzinie, w gronie znajomych. Masz problemy z realizacją długoterminowych celów.

Czasem schemat ten przybiera postać nadmiernego unikania nieprzyjemnych doznań. Nie chcesz podjąć wysiłku związanego z potencjalnym zmęczeniem. Unikasz konfliktów za wszelką cenę. Wolisz nie brać odpowiedzialności za różne sprawy. To wszystko razem poważnie utrudnia rozwój osobisty i pozbawia możliwości czerpania satysfakcji z własnego potencjału.

Jak budować adekwatne poczucie własnej wartości, odsyłam was tutaj.

Następny wpis przybliży nam konsekwencje baraku dawania dziecku bezwarunkowej akceptacji i miłości.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Wybrane skutki nadopiekuńczości i odbierania dziecku autonomii

Do podstawowych potrzeb emocjonalnych dziecka zalicza się;

  • Potrzebę bezpieczeństwa
  • Potrzebę autonomii
  • Potrzebę kontaktu z innymi ludźmi
  • Potrzebę wyrażania siebie
  • Potrzebę czucia się wartościowym
  • Potrzebę wyznaczonych zdrowych granic

Niezaspokojenie wymienionych potrzeb może skutkować zaburzeniami funkcjonowania w wielu sferach w późniejszych okresach życia.

Dzisiaj skupię się na skutkach wynikających z odbierania dziecku możliwości autonomicznego działania.

Niszczenie poczucia autonomii i odbieranie szansy na doświadczanie jej może dochodzić w rodzinach, w których dominuje model nadmiernego związania z rodzicami. Dziecko nie ma przestrzeni dla siebie. Cały czas jest pod dozorem rodziców. Słowo dozór jest trafniejsze niż opieka. Opieka zakłada uwzględnianie dobra podopiecznego. Dozór ma zapewnić stabilność i tzw. święty spokój. Nie pozostawia możliwości na spontaniczne eksperymenty i kreatywne działania dziecka.

Czasem nadmierne związanie z rodzicem przybiera formę nadopiekuńczości. Dziecko nie jest zachęcane do samodzielności. Jest wyręczane w wielu podstawowych czynnościach. Nie ma poszanowania dla jego autentyczności i autonomii. Są to działania ze wszech miar krzywdzące małą osobę. Łatwo wykształcają się u niej błędne schematy myślenia o sobie i świecie, które mogą stanowić poważną przeszkodę w osiąganiu satysfakcji życiowej. Mogą powstać następujące dysfunkcyjne schematy:

Schemat zależności

Utrwala się spostrzeganie siebie jako osoby niekompetentnej. Brakuje ci wiary w swoje możliwości. Boisz się wyzwań. Czujesz, że możesz sobie z nimi nie poradzić. Codzienne wyzwania staja się przerażające i potrzebujesz do wykonania ich wsparcia innych osób. Odczuwasz często bezradność. Masz trudności w podejmowaniu decyzji. Towarzyszy ci poczucie zależności.

Podatność na zranienia i zachorowania

Często pojawiają się obawy przed zranieniem fizycznym i psychicznym. Boisz się nagłych strasznych wydarzeń, wobec których jesteś bezbronny, na przykład: powodzi, napadu, wypadku komunikacyjnego. Prawdopodobieństwo takiego zdarzenie nie ma większego znaczenia. Towarzyszą ci niepokojące myli o zagrożeniu jakąś chorobą lub kryzysem psychicznym.

Nie w pełni rozwinięte „Ja”

Jako osoba dorosła czujesz się uwikłany w relację z rodzicem. To bardzo ciąży i nie pozwala budować dojrzałych zdrowych relacji z innymi osobami. Masz poczucie, że nie możesz stać się w pełni dorosłą, samodzielną i autonomiczną osobą. Towarzyszy ci lęk, że bez mamy lub taty nie poradzisz sobie. Gdyby ich zabrakło, twój świat by się zawalił.

Schemat skazania na niepowodzenia

Widmo porażki towarzyszy ci cały czas. Spostrzegasz siebie jako niekompetentnego, głupiego, skazanego na porażkę. Przez to unikasz nawet prób podejmowania wyzwań. Porównujesz się z innymi osobami z twojego otoczenia i czujesz, że wszyscy są lepsi od ciebie. Ten schemat może dawać znać o sobie w różnych dziedzinach życia: w pracy, w sporcie, w nauce, w życiu towarzyskim.

W następny wpisie dowiecie się o emocjonalnych konsekwencjach wbijania dziecka w poczucie bycia lepszym od innych i barku stawiania zdrowych granic.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020

Po co budować zdrowe przywiązanie dziecka z rodzicem

Uważność na własne dziecko pomaga w uniknięciu szkodliwych schematów, które mogą pojawić się w jego dorosłym życiu.

Przyjrzyj się, czy twoje dziecko wychowuje się w stabilnym środowisku. Czy czuje się bezpiecznie w relacjach z najbliższymi. Czy jego emocje spotykają się z empatycznym zrozumieniem i wspierającą reakcją. Czasem maluchy doświadczają przemocy. Spotyka je chłód emocjonalny, osamotnienie a nawet odrzucenie.

Bywa, że rodzice jakby nie zauważają tego typu problemów lub są nieświadomi albo lekceważą konsekwencję takich sytuacji.

Przemyśl, czy sam/a masz podobne wrażenia patrząc wstecz na swoje dzieciństwo. Schematy lubią się powtarzać i dzieje się to trochę automatycznie.

Schematy to wzorce, najczęściej nieuświadomione, które kierują naszym zachowaniem. Pojawiają się w różnych sytuacjach życiowych i przejawią się jako silne emocje, wspomnienia, przekonania dotyczące nas samych oraz innych ludzi. To także reakcje cielesne, towarzyszące niektórym zdarzeniom.

W dzieciństwie schematy pomagają przetrwać ciężkie momenty. Ukształtowane wcześnie mogą dawać o sobie znać w dorosłym życiu, niestety, czasem w sposób dysfunkcyjny.

Doświadczenia z dzieciństwa opisane wyżej niosą ryzyko powstania szkodliwych sachemów, które mogą towarzyszyć dziecku w jego dorosłości i skutecznie obniżać jakość życia i zadowolenie z niego.

Poznaj niektóre z nich.

Schemat opuszczenia

W wyniku przykładowych opisanych wyżej niekorzystnych doświadczeń związanych z przywiązaniem do rodzica lub ważnego opiekuna, w dorosłym życiu mogą pojawiać się myśli, że bliskie osoby są niestabilne, nieprzewidywalne. Dokucza lęk, że można zostać porzuconym. Nadmiernie trudnymi stają się momenty, kiedy trzeba zakończyć jakąś relację lub przeżyć śmierć kogoś bliskiego. Pojawia się dużo smutku, lęku, złości.

Schemat deprywacji emocjonalnej

To życie w przekonaniu, że inni nie okażą zainteresowania i troski. Nie będą empatyczni. Nie zapewnią ochrony w razie zagrożenia. Nikt nie będzie przejmował się zaspokojeniem twoich potrzeb.

Schemat skrzywdzenia

Żyjesz w przekonaniu, że każdy chce cię skrzywdzić, wykorzystać albo upokorzyć. Uważasz, że rozmyślnie mają takie nastawienie wobec ciebie. Masz poczucie, że los ci nie sprzyja i spotykają cię same trudności.

Schemat izolacji społecznej

Czujesz się odizolowany od innych. Obserwujesz świat jakby z za szyby. Masz wrażenie, że nigdzie nie pasujesz. Jesteś jakiś inny.

Schemat wadliwości

Spostrzegasz siebie jako kogoś gorszego, beznadziejnego, złego, Doświadczasz często silnego wstydu. Czujesz, że nie jesteś warty miłości. Chwilami nienawidzisz siebie. Jesteś samokrytyczny wobec siebie i jednocześnie bardzo wrażliwy na krytykę ze strony innych. Boisz się odrzucenia. Obawiasz się, że po bliższym poznaniu ktoś mógłby odkryć twoją wadliwość.

W kolejnym wpisie przedstawię 4 schematy, które powstają w wyniku odbierania dziecku poczucia autonomii i ograniczania samodzielności. Warto wiedzieć.

Źródło:

Young J.; Klosko J. S.; Weishaar M. E.; Terapia schematów. Przewodnik praktyka; Wyd: GWP; 2020